15 Şubat 2022 Salı

Kagan, Kan, Han, Hakan

Her hakkı saklıdır.

KökTörükler döneminde (551-745) çoğunlukla Kagan = 𐰴𐰍𐰣 , seyrek olarak da Kan = 𐰴𐰣 (Tuñukuk yazıtı) Kān (Kaan) = 𐰴𐰀𐰣 (Karı Çor Tigin yazıtı) olarak yazılmıştır. O dönemde tüm Törük boyları Törük üsüklerini (harflerini) kullanıyordu. Eski Uygurlar 745'de KökTörükleri yıktıktan soŋra 840'a kadar Törük üsüklerini kullanmağa devam ėttiler. 840'lardan soŋra Maniheizm'in ėtkisinde kalan Eski Uygurlar ürüŋ başı (alfabeyi) değitirdiler; Törük üsüklerini bırakıp Soğdlarıŋ yatay yazdığı ürüŋ başa bazı üsükler ekleyip dik yazmak sûretiyle eski Uygur yazısını oluşturdular. Dîn değiştiren eski Uygurlar bu dîni aldıkları milletlerden sözcükler de aldılar (tıpkı İslâm'ıŋ kabûlunden soŋra Arabça, Farsça sözcükleri almamız gibi) ve bu dönemde h, f, j, c sesleri Törükçeye girmeye başladı. Eski Uygurlar hem Kagan = ᠬᠠᠭᠠᠨ (Oguz Kagan Destanı) hem de Kan = ᠬᠠᠨ (Altun Yaruk) yazdılar. Hakan = خاقن sözcüğü ise Arab yazarlarıŋ Törük ve Moŋgol kaganları için kullandıkları, Kagan'ıŋ Arabçalaşmış şeklidir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder