29 Ekim 2020 Perşembe

Kök Böri (Mavi Kurt)

Ergenekon destanındaki kurt, boz değil mavidir. Mavi Kurt gerçekte biyolojik olarak var olmamış, Türk kültürünüŋ destanlarında geçen efsânevî bir kurttur. Bilinen bozkurt (canis lupus) ile hiçbir alakası yoktur. Kaldı ki "boz" sözcüğünüŋ eski Türkçesi de "boz" dur ama eski kaynaklarda bu efsânevî kurt "boz böri" değil, "kök böri (mavi kurt)" olarak geçer. "Eski dönemlerde Asya bozkırlarında bozkurt yaşadığı için Kök Böri ile muhtemelen bozkurt kasd ėdilmiştir" diye bir düşünceniŋ ürünü olarak "Bozkurt" eşleştirmesi soŋ yüzyıl içerisinde yapılmış yaŋlış bir eşleştirmedir. Halbuki efsânedeki kurt mavi ve sıradışı bir kurttur. Kök Böri, bozkurt değildir!

Ayrıca eski Türkçede
Böri = yırtıcı hayvan olan kurt
kurt = solucan (elma kurdu, kurtçuk gibi)
aŋlamında idi. Biz "böri" yi terk ėtmiş, hem vahşi hayvana hem de solucana kurt dėmeğe başlamışız.

Eski Uygurca kaynaklarda Kök Böri geçmektedir. Kök Böri, Oguz Kagan destanında da geçer:

Men sinlerge boldum kagan
Alalıŋ ya takı kalkan
Tamga bizge bolsun buyan
Kök böri bolsıngıl uran

Ben sizlere oldum kağan
Alalım yay ile kalkan
Damga bize olsun sevab
Bozkurt olsun parola

Kök Böri kutsal ve sıradışı kabul ėdildiğinden bu ad kişilere de verilmiştir. Tarihte önemli bir kişilik olarak, 1144'te Erbil ve çevresinde kurulmuş ve 18 Temmuz 1233'e dek hayâtiyeti sürmüş Selçuklu atabegliği BegTiginlilerin üçüncü kaganı Kök-Böri (1168-1233) 'dir ki 1187'de Haçlılar'a karşı kazanılan Hıttin savaşında Selâhaddin Eyyûbi'niŋ ordusunda yėr alan komutanlardan biriydi.

İskitler (Sakalar), Sarmatlar, Kuŋlar (Huŋ) ve KökTörükler Kurt Başlı Sancak kullanmışlardır. Bu sancak, savaşta alplere cesaret vėrirdi. Ordunuŋ eŋ öŋünde bu sancak taşınırdı. Jean Paul Roux, savaşta alpleriŋ kurt gibi uluduğunu yazar. KökTörükler döneminde Kagan'ıŋ otağınıŋ doğu kapısında (KökTörüklerde ana giriş kapısı her zaman doğudandır) Kurt Başlı Sancak sallanırdı. 581 yılında Doğu KökTörük Kaganlığınıŋ zayıflamasıyla oŋa bağlı olan Batı KökTörük Yabgusu Tardu'ya Çin hükümdarı Kurt Başlı Sancak göndererek onu tüm KökTörükleriŋ kaganı olarak tanıdığını bildirmiş, bunuŋ üzerine Tardu bağımsızlığını ilan ėtmiş ve KökTörük Kaganlığı doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrılmıştı. Aşağıda, Kuzey Kazakistan'da bulunan 7. - 8. yüzyıllarda kullanılan Kurt Başlı Sancak görülmektedir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder