14 Ocak 2019 Pazartesi

K繹kT羹r羹k癟eni Baz覺 G繹kt羹rk癟ecilerden(!) ektikleri

Baa soruyorlar: "Sizi siteizdeki 癟evirici internetteki baka bir sitedeki 癟eviriciden farkl覺 癟eviriyor".

Baz覺lar覺 harf uydurup bunlar覺 G繹kt羹rk癟e diye yutturmaya 癟al覺覺rken (Bilge Kagan, K羹l Tigin, Tonyukuk g繹rebilseydi "bunlar da ne?" drlerdi) baz覺lar覺 var ki Latin abecesi mant覺覺yla d羹羹n羹p 癟eviri yap覺yorlar, 羹l羹 羹s羹z her harfi yaz覺yorlar.
Her yaz覺 sistemini kendisine g繹re yaz覺m kurallar覺 vard覺r. Mesel璽 "ketebe" s繹zc羹羹 6 Latin harfiyle yaz覺l覺rken 3 Arab harfiyle yaz覺l覺r: ke-te-be. "Samsung" 7 Latin harfiyle yaz覺l覺rken 2 Kore harfiyle yaz覺l覺r (asl覺nda 2*3 ama konuyu da覺tmayay覺m) : sam-sung. "Tokyo" 5 Latin harfiyle yaz覺l覺rken 2 Japon harfiyle yaz覺l覺r: to-kyo. "t羹ken" 6 Latin harfiyle yaz覺l覺rken 4 K繹kT羹r羹k harfiyle yaz覺l覺r: 繹-t-羹k-en. "Tonyukuk" 8 Latin harfiyle yaz覺l覺rken 5 K繹kT羹r羹k harfiyle yaz覺l覺r: t-o-ny-uk-uk. K繹kT羹r羹k癟eyi Latin abecesini mant覺覺yla yazan asl覺nda hala Latin abecesiyle yaz覺yordur, sadece harfleri ve yaz覺 y繹羹n羹 deitirmitir!

K繹kT羹r羹k yaz覺 sistemini kurallar覺 korunmal覺d覺r. Aksi takdirde yei uygulanan kural K繹kT羹r羹k yaz覺 sistemini kural覺 deil, uyduran覺 kural覺 olur. Bu durumda Latin harfleri gibi hemen hemen her harfi yazmaya d繹n羹mekte i; tek fark sadan sola ve K繹kT羹r羹k 羹s羹kleriyle yaz覺lmas覺. nl羹leri her zaman yaz覺lmad覺覺 癟ok say覺da yaz覺 sistemi var. Yei balayanlar i癟in bu zor olsa da, g羹nl羹k hayatta bu yaz覺 sistemini kullansayd覺k, zaten harf harf okumayacak, s繹zc羹羹 tek seferde tan覺y覺p s繹yleyecektik. Araba, arba, raba ayn覺 ekilde yaz覺lsa da T羹rk癟e'de sadece "araba" olduu i癟in "araba" diye okuyacakt覺k. Farkl覺 T羹rk癟e s繹zc羹kleri istisn璽i bezer yaz覺mlar覺 olabilir ama bu sorun 14 as覺r 繹ce de vard覺.

Harf uyduran kitle diyor ki "G羹ncel dilimizde h, f, v harfleri var. G繹kt羹rk abecesinde yok. Bunlar覺 k, p, b ile temsil tmek doru deil." Eer s繹zc羹k T羹rk癟e ise bu s繹zc羹kleri 癟ou ge癟mite k, p, b ile yaz覺l覺rd覺: ablamak -> avlamak, eb -> ev, kang覺 -> hangi, katun -> hatun, kagan -> han oldu. Daha fazla 繹rnek 羹癟羹n: http://www.tamga.org/2017/09/b-v.html
Bu sessizleri i癟eren Arabca, Farsca, 襤ngilizce, Frans覺zca s繹zc羹kler ise tamamen baka bir sorunumuz. Ama yine de Arabca k繹kenli "harita" y覺 G繹kt羹rk harfleriyle "karita" diye yazd覺覺m覺zda karita diye dilimizde bir s繹zc羹k olmayaca覺 i癟in harita diye okuyabiliriz.

K繹kT繹r羹k abacas覺, yaz覺ld覺覺 d繹nemdeki e gelimi abacalardan biriydi. O d繹nemde kullan覺lan abacalar覺 癟ou ilkel ekilde yaz覺l覺yordu. Mesela bug羹n m羹kemmel bir yaz覺ma ulam覺 ve 癟ok say覺da hatt sanat覺 t羹r羹 gelitirilmi Arab yaz覺s覺, o d繹nemlerde 癟ok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama hen羹z o d繹nemlerde daha kullan覺lmaya balanmad覺覺ndan
= 堳 = 堛 = 堥
堮 = 堶 = 堿
堸 = 堹
堬 = 堭
奡 = 堻
婺 = 媟
媞 = 媢
=
harflerinden eit olanlar ayn覺 ekilde yaz覺l覺rd覺. Daha soralar覺 noktalar kullan覺larak bu harfler ayr覺t覺r覺ld覺. Ama bu da ytmedi, hatas覺z okunabilmesi i癟in esre, 繹tre, 羹st羹n de bu harfleri 羹st羹nde ve alt覺nda kullan覺lmaya baland覺. K覺sacas覺 ge癟en 1400 y覺l boyunca Arab abacas覺 hep ilendi ve gelitirildi.
K繹kT繹r羹k abacas覺n覺 eletirenler ise bu abacaya haks覺zl覺k yaparlar. Zir璽 bu abaca 840 y覺l覺ndan sora kullan覺lmad覺覺ndan dolay覺, so 1300 y覺ld覺r ilenmemi ve gelitirilmemi olmas覺na ramen, 1300 y覺l 繹ceki h璽liyle bile g羹n羹m羹z T羹rk癟esini yazmak i癟in yterlidir. Yani 1300 y覺l 繹ce bir 癟ok abaca ilkel kurallarla yaz覺l覺rken K繹kT繹r羹k abacas覺 dierlerine nazaran 癟ok 羹st羹n bir teknolojiyle ve mant覺kla tasarlanm覺 ve kullan覺l覺yordu.

Harf uydurmak ne benim ne de bir bakas覺n覺 haddine! Hele "bu harf G繹kt羹rk harfidir" diye insanlara sunmak insanlar覺 kand覺rmakt覺r! Bu konunu akademisyenleri, otoriteleri var. Onlar varken bireysel giriimler, sadece o bireyleri ve 癟evrelerini kabul羹yle kal覺r; genel kabul kazanmaz.

31 y覺ld覺r K繹kT羹r羹k癟eni i癟inde olan biri olarak. mr羹n羹 bua vren biri olarak. K繹kT羹r羹k癟eni bilgisayar d羹nyas覺na kazand覺r覺lmas覺yla ilgili bir 癟ok ilkleri (ilk font, ilk yaz覺l覺m vs...) yapan biri olarak b繹yle kiisel harf uydurmalar ve Latin-gibi G繹kt羹rk癟e yazmalar beni 癟ok rahats覺z tmektedir!

15 yorum:

  1. Elinize sal覺k. Allah iinize denk getirsin. Bende ad覺m覺n yaz覺l覺覺n覺 ararken sizin 癟evirinizde dierlerinden daha az harf olduunu g繹rd羹羹mde a覺rd覺覺mdan arat覺rd覺m. sonu癟 olarak sizin yapt覺覺n覺z 癟eviri doru geldi bana.

    Yan覺tlaSil
  2. Ad覺m覺 G繹k T羹rk癟e olarak yazmak istediimde ilk olarak bulduum site buydu. Sonra G繹k T羹rk alfabesini 繹renmeye karar verdim. uan k覺smen biliyorum. Doru yazabiliyormuyum diye kontrol etmek i癟in android uygulamalar覺 indirdim. Sizin siteniz de ki Latin-G繹k T羹rk 癟evirisi ile aras覺n da ufak farklar olduunu g繹rd羹m. O zaman d羹羹nd羹m ki sizin siteniz daha doru 癟eviriyor.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Bu 癟eviricide 3 y覺ll覺k bir yaz覺l覺m emei var. Buna K繹kT羹r羹k癟enin yaz覺m kurallar覺n覺 繹renmak dahil deil, o zaman 1988 e kadar geriye gideriz.

      Sil
  3. Emeinize,y羹reinize,elinize sal覺k.varolun Turul Bey.
    Sayg覺lar.

    Yan覺tlaSil
  4. Emeine sal覺k. Eline sal覺k. Elbette ki internet d羹nyas覺 var olduk癟a bilgi kirlilii uyduruk Gokturkcecileri oluturacakt覺r. Ama sonu癟ta 羹stad ve danisacagimiz siz vars覺n覺z.

    Yan覺tlaSil
  5. ok hakl覺s覺n覺z hocam. K繹kT羹rk癟eyi 繹renmeye 癟al覺an biri olarak tek kaynakla yetinmek istemediimden internet 羹zerinden arat覺rmalar yap覺yorum. S繹zde K繹k T羹rk癟e 繹retmek i癟in kanal a癟an dernek kuran arkadalar覺n "" (a/e) sesini kurallara ayk覺r覺 olarak bata ve sonda kulland覺klar覺n覺 g繹rd羹k癟e alayas覺m geliyor art覺k. Birde 羹st羹ne 羹st羹k "Irk Bitig" 癟evirisi yapan arkada "Uygurlar "" bu harfi yazmal覺yd覺(sadan ikinci s覺rada ve kelimenin ba覺nda) " dedi ve benim arteller att覺 ve K繹kT羹rk癟e yi yaln覺zca sizden 繹renmeye karar verdim hocam. Sitenizden 癟ok ey 繹rendim ve 繹renmeye devan ediyorum. Ellerinize ve emeinize sal覺k.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. O arkada覺n, Uygurlara K繹k T繹r羹k harflerinin nas覺l kullan覺laca覺n覺 繹retecek kadar 繹z g羹veni varm覺 demek ki :-))) ok g羹l羹yorum bu tiplere. Onlar覺n yapt覺覺 K繹k T繹r羹k yaz覺s覺n覺 Latin abecesinin kurallar覺yla yazmak. Kendileri sadece Latin yaz覺 sistemini bildikleri i癟in baka bir mant覺kla d羹羹nemiyorlar. Arap癟ada, 襤branicede her zaman 羹nl羹ler yaz覺l覺yor mu? Hay覺r. E peki okuyam覺yorlar m覺? Okuyorlar. K繹k T繹r羹k yaz覺 sisteminin kurallar覺 var. Kendin okuyam覺yorsun diye kafana g繹re kurallar koyarsan o senin uyduruk yaz覺 sistemin olur.

      Sil
  6. Hocam elinize sal覺k 癟ok iyi bir yaz覺 olmu. Bir sorum olacakt覺: Son zamanlarda 癟ok denk geldim, baz覺 kisiler G繹kt羹rk癟e'de olmayan harfleri G繹kt羹rk癟e'deki bir harfle g繹sterirken etraf覺ndaki 羹nl羹ler ince de olsa kal覺n harf kullan覺yorlar. Telefonum nedeniyle yazarak 繹rnek veremiyorum dikd繹rtgen kutucuk oluyor. Mesela "heyet" yazarken onun k deil h olduunu belirtmek i癟in ak tamgas覺 konuluyor. Akl覺ma 繹rnek gelmedi de bu, kendinden 繹nceki 羹nl羹 ince iken de yap覺l覺yor. Bu ne kadar dorudur? Sa olunuz. 襤yi g羹nler

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Bu doru kullan覺m deildir. Bir sessizden繹nce 繹n羹nl羹 varsa ince sessiz; art羹nl羹 varsa kal覺n sessiz kullan覺l覺r.

      Sil
  7. Hocam B繹r羹kan isminin k繹kt羹rk alfabesi ile doru yaz覺l覺m覺 nedir? Birleik isim olduu i癟in B繹r羹-kan olarak m覺 aratmak gerekir

    Yan覺tlaSil