2 Aralık 2017 Cumartesi

Korkmadık, Savaştık

Soŋ günlerde "korkmadık, savaştık" aŋlamına gelen, Tonyukuk yazıtı, ikinci taş, batı yüzü, altıncı satırıŋ ilk iki kelimesi olan "korkmadımız süŋüşdümüz" cümlesi çoğu yérde yaŋlış şekilde yazılmaktadır. Doğrusu aşağıdaki gibidir:

Tonyukuk yazıtı, ikinci taş, batı yüzü, altıncı satır

2004 ve 2017'de yaptığım fontlarla:

Olayıŋ tamamını öğrenmek için Bilge Tonyukuk'uŋ öŋcesinde söylediklerine bakabiliriz:

1- Haberci getirdiler. Sözleri şöyle: "Yarış ovasında yüzbiŋ asker toplandı" diyor. Bu haberi duyunca beyler hep birlikte
2- "Dönelim! Temiziŋ (savaşıp yenilmemişiŋ) utancı (savaşıp yenileniŋkinden) daha iyidir." dédiler. "Ben şöyle diyorum: Ben Bilge Tonyukuk! Altay dağlarını aşarak geldik. İrtiş ırmağını
3- geçerek geldik. (Buralara kadar) gelenler "(geliş) zor(du)!" dédiler. (Ama pek de zorluk) hiss étmediler. Galiba Taŋrı Umay, kutsal Yér ve Su (ruhları bize) yardımcı oluverdiler. Niye kaçıyoruz?
4- (Düşman) çok diye niye korkuyoruz? Azız diye niye yenilelim? "Saldıralım!" dédim. Saldırdık, talan éttik. İkinci gün
5- ateş gibi kızıp (üzerimize) geldiler. Savaştık. (Onlarıŋ) iki kanadı bizden yarı yarıya fazla idi. Taŋrı buyurduğu için
6- korkmadık, savaştık! Tarduş Şad'a doğru kovalayarak bozguna uğrattık. Kağanlarını tuttuk. Yabgularını, Şadlarını
7- orada öldürdü(k). Elli kadar asker yakaladık. O géce hepsiniŋ halkına (bunlarla haber) gönderdik. O haberi alınca On Ok beyleri ve halkı hep
8- geldiler, boyun éğdiler... devam édiyor
Kaynak: Talat Tekin, "Tunyukuk Yazıtı", Simurg Yayınevi, Ankara, 1994, 

12 yorum:

  1. Hocam sizin fontlarda yaptığınız "z" harfi ile yazıtlardaki "z" harfi tam tersi. Orada bir yanlışlıkmı var? yukarıdaki misal e bakarsanız ne demek istediğimi anlarsınız...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. BK ve KT yazitlarında benim fonttaki gibi, Tonyukuk yazıtında ise tersi şeklinde yazılmıştır. BK ve KT yazıtları daha yeŋi ve gelişmiş olduğu için onu tercih édiyorum.
      http://www.tamga.org/2017/12/tunyukuk-bilge-kagan-kul-tigin.html

      Sil
  2. Hocam esenlikler.. Çeviricideki tamgalar ile Umay yazımı doğru mu? Sanki daha önce bugünkünden farklı idi diye hatırlıyorum

    YanıtlaSil
  3. Tuğrul Bey merhaba,
    Aşağı doğru ok harfi ile başlayan kelime korkmadımız diğeri sünüşdümüz mü ? Sağdan sola okunuyor yani değil mi ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ok harfi "korkmadımız" ın ilk harfidir. http://www.tamga.org/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html madde: 19.

      Sil
  4. Hocam aslında sorumun sebebi aşağı doğru ok olan harf ok/ök anlamına geliyor diye anlıyorum okunurken neden kork oluyor ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. O harf ok/uk diye okunur. Ök/ük diye okunan başka bir harftir.

      Sil
  5. Sayın Hocam Gök Türk yazıtların da en çok dikkatimi çeken kelimeler birinci çoğul şahıs ekleri almış kelimeler. Günümüz Türkçesinde Siz = Korkmadınız - Biz = Korkmadık. Gök Türkçe de Korkmadımız şeklinde. Günümüz Türkçesinde de Korkmadımız şeklinde olması Türkçe için daha uygun değil mi? Yani Siz=Korkmadınız/Biz=Korkmadımız şeklinde. Günümüz Türkçesinde kelimelere (in/ğı) ekledimiz de Sizin=Korkmadığınız/Bizim=Korkmadığımız şeklinde. Yani Gök Türkçe ile ekler aynı oluyor. Aynı durum Sünüşdümüz kelimesi için de geçerli. Yeteriz dil bilgim yüzünden yanlış tesbitte bulunmuş olabilirim! Nedense insanlara bu tip konular anlattığım da kimsenin ilgisini çekmiyor. Ama ben bu tür detaylara her zaman önem veriyorum. (Biz) Korkmadık şeklinde bir yazımın günümüz Türkçesi için bile uygunsuz olduğunu düşünüyorum.

    YanıtlaSil
  6. Hocam süŋüşdümüz kelimesinden Süngüleştik (şavaştık) anlıyorum. Örneğin silahla bir kaç defa vurmak fiili için "Kurşunlamak". Bıçakla bir kaç defa vurmak fiili için "Bıçaklamak" gibi tabirler kullanıyoruz. Burda da savaşmak yerine Süngüleştik tabirini kullanmamışlar mı? Eğer burda ki tabir Süngüleşmek ise. süŋgüşdümüz şeklinde değil de süŋüşdümüz şeklinde okunmasının sebebi nedir? ŋ/ŋg harfinin karşılığı 𐰭 ise. Yeni türkçede ünlü düşmesi var. Örneğin Burun, Burnu gibi. Bu tip bir ünlü düşmesi Gök Türkçede de var mıdır? Var ise Sünüg/Mızrak, ek alınca "benin Sünügüm" yerine "benim Süngüm" şeklinde olur mu? Buna göre kelime süŋgüşdümüz şeklinde değil midir? Kısacası süŋüşdümüz kelimesinde ki 𐰭 harfinin ŋg değil de ŋ şeklinde okunmasının sebebi nedir? Eğer süŋüşdümüz (Savaştımız/Savaştık) kelimesi Süngüleşmek gibi bir tabir olmayıp Süngü/Sünüg gibi bir kelime ile ilgisi yok mudur?Yok ise başından beri gömleğin ilk düşmesini yanlış başladığım için bütün düğmeler yanlış gitmiş demektir :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. "Savaş" ıŋ KökTürükçesi ve eski Uygurcası "süŋüş" dür. "Süngü" nüŋ KökTürükçesi "süŋüg" dür. "Süŋüş" üŋ bence de "süngü" yle ilgisi var. Burada mesele süngü = süŋgü mü yoksa süŋü mü? http://www.tamga.org/2015/02/guncel-turkcedeki-nazal-n-kef-i-nun.html adresine bakarsaŋız, araştırdığım kadarıyla "süngü" deki n Osmanlıca'da normal n ile, DLT de gėŋizcil ŋ ile yazılmış Süngü sözcüğüne eski Uygurca'da rastlamıyoruz, ama süŋüş (savaş) geçiyor. Bir hipotez, süŋü-g, süŋü-ş sözcüğünüŋ kökündeki ŋ niŋ zamanla n-g ye ayrışması ve "süngü" ye dönüşmesi olabilir. Çünkü aynı olay "deŋ" (denk) sözcüğünde de olmuştur. Denk sözcüğü Osmanlıca'da "denk" (normal n + k) ile yazılırken Uygurca'da "deŋ" şeklinde yazılmıştır.

      Sil