25 Austos 2016 Perembe

K繹kt羹r羹k癟e Hatt al覺mam : entikli Kesik Hatt覺 - 2015

Her hakk覺 sakl覺d覺r. Kaynak g繹stermek art覺yla kullanabilirsiiz.

30 y覺ld覺r hatt san'at覺yla ve resimle ilgileniyorum. Arab, Latin, in, Kore, Mool hattlar覺na 30 y覺ll覺k s羹re zarf覺nda 癟ok 癟al覺t覺m ve her yaz覺 sisteminden farkl覺 eyler 繹rendim. Arab, Latin hatt san'atlar覺nda kesik u癟lu kalem tercih 矇dilirken; in, Kore, Mool hatt san'atlar覺nda f覺r癟a tercih 矇diliyor.

Baz覺lar覺 karma覺k 癟izgilerle s羹slenmi yaz覺y覺 hatt zann 矇diyor. Halbuki ger癟ek hatt sadeliiyle 矇tkileyici oland覺r. Hatt san'at覺nda s羹s羹 yaz覺 ta覺mal覺, yaz覺n覺n etraf覺ndaki s羹slemeler deil. Aksi takdirde yap覺lan hatt san'at覺 deil s羹sleme sanat覺 olur. Bir hatta, harfler aras覺nda gizli bir bezerlik ve iliki olmal覺. Bu bezerlik paragraf覺 t羹m羹ne bak覺ld覺覺nda o hatt覺 kimliini v矇recektir.

Orhun abacas覺, yaz覺ld覺覺 d繹nemdeki e gelimi abacalardan biriydi. O d繹nemde kullan覺lan abacalar覺 癟ou ilkel ekilde yaz覺l覺yordu. Mesela bug羹n m羹kemmel bir yaz覺ma ulam覺 ve 癟ok say覺da hatt sanat覺 t羹r羹 gelitirilmi Arab yaz覺s覺, o d繹nemlerde 癟ok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama hen羹z o d繹nemlerde daha kullan覺lmaya balanmad覺覺ndan be=te=tse=nun, cim=ha=h覺, dal=tzal, ra=ze, sin=覺n, t覺=tz覺, ayn=ayn, fe=gaf harflerinden eit olanlar ayn覺 ekilde yaz覺l覺rd覺. Daha soralar覺 noktalar kullan覺larak bu harfler ayr覺t覺r覺ld覺. Ama bu da yetmedi, hatas覺z okunabilmesi i癟in esre, 繹tre, 羹st羹n de bu harflerin 羹st羹nde ve alt覺nda kullan覺lmaya baland覺. K覺sacas覺 ge癟en 1400 y覺l boyunca Arab abacas覺 hep ilendi ve gelitirildi.
G繹kt羹rk abacas覺n覺 eletirenler ise bu abacaya haks覺zl覺k yaparlar. Zira bu abaca 850 y覺l覺ndan sora kullan覺lmad覺覺ndan dolay覺, so 1300 y覺ld覺r ilenmemi ve gelitirilmemi olmas覺na ramen, 1300 y覺l 繹ceki haliyle bile g羹n羹m羹z T羹rk癟esini yazmak i癟in yeterlidir. Yani 1300 y覺l 繹ce bir 癟ok abaca ilkel kurallarla yaz覺l覺rken G繹kt羹rk abacas覺 dierlerine nazaran 癟ok 羹st羹n bir teknolojiyle ve mant覺kla tasarlanm覺 ve kullan覺l覺yordu. imdi bu g羹zel abecemiz i癟in 1300 y覺ld覺r yap覺lmayan覺, farkl覺 hatt sanatlar覺 gelitirerek onu ilemeyi bir an 繹ce ger癟eklemeliyiz.

Aa覺da 2008 y覺l覺nda gelitirdiim hatt覺 g繹receksiiz. Gelitirdiim bu hattaki tipik karakteristik dikey 癟izgilerin tepesinde sol-yukar覺 癟apraz bir 癟entii olmas覺. Bunu dikey 癟izgiye sahib olmayan (e)b, (e)d, (e)g, (e)l, (e)r, (a)t, (a)y, , i癟 gibi bu 癟entii ta覺yabilecek harflere uygulad覺m. Yaz覺 ayr覺ca kesik u癟lu kalemle yaz覺ld覺覺ndan bu hatta entikli Kesik Hatt覺 ad覺 v矇rdim.



Aa覺daki metnde "T羹r羹k, Oguz begleri, budun eiding! ze tengri basmasar, asra yir telinmeser, T羹r羹k budun, ilingin, t繹r羹ngin kem artat覺, uda癟覺 erti? T羹r羹k budun ertin, 繹k羹n! Bilge Kagan" yaz覺yor.

5 yorum:

  1. m羹saadenizle 癟al覺malar覺n覺z覺 sitenizi ve ad覺n覺z覺 belirterek al覺nt覺lamak istiyorum

    Yan覺tlay覺nSil
  2. Merhaba Hocam emekleriniz i癟in 癟ok teekk羹rler. Koluma d繹vme yapt覺rmak istiyorum da g繹kt羹rk癟e 'efsaneler gibi yaa' yazd覺rcam. Akabinde bunun doru yaz覺l覺覺nda yard覺mc覺 oalbilir misiniz? 羹nk羹 yanl覺 olmas覺n istiyorum yapt覺rd覺m m覺 繹yle kalacak.

    Yan覺tlay覺nSil
    Yan覺tlar
    1. 偺偷除側∶∶
      "Efsane" ad olduu i癟in soundaki e yi d羹羹rm羹yoruz. Bak覺覺z Madde 9: http://www.tamga.org/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html
      evirici bu e yi d羹羹r羹r 癟羹nk羹 "efsane" ni ad olduunu bilemez.

      Sil
  3. Sevgili 羹stad.. ne mutlu T羹rk羹m diyene de yazabilir m覺s覺n覺z.. mailim avarli21@gmail.com

    Yan覺tlay覺nSil