25 Ağustos 2016 Perşembe

Köktürükçe El Yazısı Çalışmam : Koşan Fırça Hattı - 2016

30 yıldır hatt san'atıyla ve resimle ilgileniyorum. Arab, Latin, Çin, Kore, Moğol hattlarına 30 yıllık süre zarfında çok çalıştım ve her yazı sisteminden farklı şeyler öğrendim. Arab, Latin hatt san'atlarında kesik uçlu kalem tercih édilirken; Çin, Kore, Moğol hatt san'atlarında fırça tercih édiliyor.

Bazıları karmaşık çizgilerle süslenmiş yazıyı hatt zann édiyor. Halbuki gerçek hatt sadeliğiyle étkileyici olandır. Hatt san'atında süsü yazı taşımalı, yazının etrafındaki süslemeler değil. Aksi takdirde yapılan hatt san'atı değil süsleme sanatı olur. Bir hatta, harfler arasında gizli bir beŋzerlik ve ilişki olmalı. Bu beŋzerlik paragrafıŋ tümüne bakıldığında o hattıŋ kimliğini vérecektir.

Orhun abacası, yazıldığı dönemdeki eŋ gelişmiş abacalardan biriydi. O dönemde kullanılan abacalarıŋ çoğu ilkel şekilde yazılıyordu. Mesela bugün mükemmel bir yazıma ulaşmış ve çok sayıda hatt sanatı türü geliştirilmiş Arab yazısı, o dönemlerde çok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama henüz o dönemlerde daha kullanılmaya başlanmadığından be=te=tse=nun, cim=ha=hı, dal=tzal, ra=ze, sin=şın, tı=tzı, ayn=ğayn, fe=gaf harflerinden eşit olanlar aynı şekilde yazılırdı. Daha soŋraları noktalar kullanılarak bu harfler ayrıştırıldı. Ama bu da yetmedi, hatasız okunabilmesi için esre, ötre, üstün de bu harflerin üstünde ve altında kullanılmaya başlandı. Kısacası geçen 1400 yıl boyunca Arab abacası hep işlendi ve geliştirildi.
Göktürk abacasını eleştirenler ise bu abacaya haksızlık yaparlar. Zira bu abaca 850 yılından soŋra kullanılmadığından dolayı, soŋ 1300 yıldır işlenmemiş ve geliştirilmemiş olmasına rağmen, 1300 yıl öŋceki haliyle bile günümüz Türkçesini yazmak için yeterlidir. Yani 1300 yıl öŋce bir çok abaca ilkel kurallarla yazılırken Göktürk abacası diğerlerine nazaran çok üstün bir teknolojiyle ve mantıkla tasarlanmış ve kullanılıyordu. Şimdi bu güzel abecemiz için 1300 yıldır yapılmayanı, farklı hatt sanatları geliştirerek onu işlemeyi bir an öŋce gerçeklemeliyiz.


Göktürkçeyi günlük hayatta kullanırken düz bir şekilde (bir harf içinde kalemi kaldırarak) yazıyorum. Göktürkçeyi hızlı yazmak için bir el yazısı geliştirmek uzun zamandır aklımdaydı. Aşağıda geliştirdiğim el yazısını göreceksiŋiz. Bir harf içerisinde kalem hiç kalkmıyor ve dikey çizgiler her zaman yukarıdan aşağı yazılacak şekilde ayarladım.


Bu hattı geliştirirken Çin hatt san'atınıŋ Tsao-Shu ( 草 書 ) tarzından esinlendim.
Tsao-Shu ( 草 書 ) hattı.

Çincede bir ideogramı oluşturan çizgiler hep belli bir sırada vurulur. Çin hattı fırçayla yapılır. Bu geliştirdiğim hatta, hem hızlıca yazılabildiği hem de fırçayla daha güzel yazılabileceği için Koşan Fırça Hattı adını vérdim. Aşağıda örnek yazılar göreceksiŋiz.

"aşk"

 

11 yorum:

  1. elinize sağlık hocam

    YanıtlayınSil
  2. Uygar nasıl yazılıyor acaba?

    YanıtlayınSil
  3. Bu yorum yazar tarafından kaldırıldı.

    YanıtlayınSil
  4. Tuğrul Bey ellerinize sağlık. internette baktığım kadarıyla eski türklerde aileye oguş deniyormuş. rica etsem oluşturduğunuz koşan fırça hattında bana oguş yazabilirmisiniz? dövme yaptırmak istiyorum.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. "Oguş", KökTürükçede "kabile, boy, soy" anlamında kullanıldı. Eski Uygurcada "kabile, soy, klan, nesil, aile" anlamında kullanıldı. Anlamı aslında "aile" den çok "kabile, soy" a daha yakın. Bilginize...

      Sil
    2. verdiğiniz bilgiler için teşekkürler. peki bu durumda "önce aile" yazdırmak istediğimde nasıl olmalı? yazım olarak çevirici de denediğimde 𐰇𐰭𐰲𐰀∶𐰀𐰃𐰠𐰀 şeklinde oluyor. bu kullanım doğrumudur?

      Sil
    3. "öŋce aile" yazmak isterseŋiz evet 𐰇𐰭𐰲𐰀∶𐰀𐰃𐰠𐰀 oluyor. Ama KökTürükçesini yazmak isterseŋiz "aşnu oguş" veya "aşnu urlug" çevirilerini kullanabilirsiŋiz.

      Sil
  5. Merhaba. Yazımızı güzelleştirmek ve hızlandırmak için ne önerirsiniz?

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Güzelleştirmek için: mevcud metinlere bakarak defalarca yazmayı,
      Hızlandırmak için: yukarıda anlatılan hattı öğrenmeyi ve uygulamayı.

      Sil