25 Austos 2016 Perembe

K繹kt羹r羹k癟e El Yaz覺s覺 al覺mam : Koan F覺r癟a Hatt覺 - 2016

30 y覺ld覺r hatt san'at覺yla ve resimle ilgileniyorum. Arab, Latin, in, Kore, Mool hattlar覺na 30 y覺ll覺k s羹re zarf覺nda 癟ok 癟al覺t覺m ve her yaz覺 sisteminden farkl覺 eyler 繹rendim. Arab, Latin hatt san'atlar覺nda kesik u癟lu kalem tercih 矇dilirken; in, Kore, Mool hatt san'atlar覺nda f覺r癟a tercih 矇diliyor.

Baz覺lar覺 karma覺k 癟izgilerle s羹slenmi yaz覺y覺 hatt zann 矇diyor. Halbuki ger癟ek hatt sadeliiyle 矇tkileyici oland覺r. Hatt san'at覺nda s羹s羹 yaz覺 ta覺mal覺, yaz覺n覺n etraf覺ndaki s羹slemeler deil. Aksi takdirde yap覺lan hatt san'at覺 deil s羹sleme sanat覺 olur. Bir hatta, harfler aras覺nda gizli bir bezerlik ve iliki olmal覺. Bu bezerlik paragraf覺 t羹m羹ne bak覺ld覺覺nda o hatt覺 kimliini v矇recektir.

Orhun abacas覺, yaz覺ld覺覺 d繹nemdeki e gelimi abacalardan biriydi. O d繹nemde kullan覺lan abacalar覺 癟ou ilkel ekilde yaz覺l覺yordu. Mesela bug羹n m羹kemmel bir yaz覺ma ulam覺 ve 癟ok say覺da hatt sanat覺 t羹r羹 gelitirilmi Arab yaz覺s覺, o d繹nemlerde 癟ok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama hen羹z o d繹nemlerde daha kullan覺lmaya balanmad覺覺ndan be=te=tse=nun, cim=ha=h覺, dal=tzal, ra=ze, sin=覺n, t覺=tz覺, ayn=ayn, fe=gaf harflerinden eit olanlar ayn覺 ekilde yaz覺l覺rd覺. Daha soralar覺 noktalar kullan覺larak bu harfler ayr覺t覺r覺ld覺. Ama bu da yetmedi, hatas覺z okunabilmesi i癟in esre, 繹tre, 羹st羹n de bu harflerin 羹st羹nde ve alt覺nda kullan覺lmaya baland覺. K覺sacas覺 ge癟en 1400 y覺l boyunca Arab abacas覺 hep ilendi ve gelitirildi.
G繹kt羹rk abacas覺n覺 eletirenler ise bu abacaya haks覺zl覺k yaparlar. Zira bu abaca 850 y覺l覺ndan sora kullan覺lmad覺覺ndan dolay覺, so 1300 y覺ld覺r ilenmemi ve gelitirilmemi olmas覺na ramen, 1300 y覺l 繹ceki haliyle bile g羹n羹m羹z T羹rk癟esini yazmak i癟in yeterlidir. Yani 1300 y覺l 繹ce bir 癟ok abaca ilkel kurallarla yaz覺l覺rken G繹kt羹rk abacas覺 dierlerine nazaran 癟ok 羹st羹n bir teknolojiyle ve mant覺kla tasarlanm覺 ve kullan覺l覺yordu. imdi bu g羹zel abecemiz i癟in 1300 y覺ld覺r yap覺lmayan覺, farkl覺 hatt sanatlar覺 gelitirerek onu ilemeyi bir an 繹ce ger癟eklemeliyiz.


G繹kt羹rk癟eyi g羹nl羹k hayatta kullan覺rken d羹z bir ekilde (bir harf i癟inde kalemi kald覺rarak) yaz覺yorum. G繹kt羹rk癟eyi h覺zl覺 yazmak i癟in bir el yaz覺s覺 gelitirmek uzun zamand覺r akl覺mdayd覺. Aa覺da gelitirdiim el yaz覺s覺n覺 g繹receksiiz. Bir harf i癟erisinde kalem hi癟 kalkm覺yor ve dikey 癟izgiler her zaman yukar覺dan aa覺 yaz覺lacak ekilde ayarlad覺m.


Bu hatt覺 gelitirirken in hatt san'at覺n覺 Tsao-Shu ( ) tarz覺ndan esinlendim.
Tsao-Shu ( ) hatt覺.

incede bir ideogram覺 oluturan 癟izgiler hep belli bir s覺rada vurulur. in hatt覺 f覺r癟ayla yap覺l覺r. Bu gelitirdiim hatta, hem h覺zl覺ca yaz覺labildii hem de f覺r癟ayla daha g羹zel yaz覺labilecei i癟in Koan F覺r癟a Hatt覺 ad覺n覺 v矇rdim. Aa覺da 繹rnek yaz覺lar g繹receksiiz.

"ak"

 

13 yorum:

  1. elinize sal覺k hocam

    Yan覺tlay覺nSil
  2. Uygar nas覺l yaz覺l覺yor acaba?

    Yan覺tlay覺nSil
  3. Bu yorum yazar taraf覺ndan kald覺r覺ld覺.

    Yan覺tlay覺nSil
  4. Turul Bey ellerinize sal覺k. internette bakt覺覺m kadar覺yla eski t羹rklerde aileye ogu deniyormu. rica etsem oluturduunuz koan f覺r癟a hatt覺nda bana ogu yazabilirmisiniz? d繹vme yapt覺rmak istiyorum.

    Yan覺tlay覺nSil
    Yan覺tlar
    1. "Ogu", K繹kT羹r羹k癟ede "kabile, boy, soy" anlam覺nda kullan覺ld覺. Eski Uygurcada "kabile, soy, klan, nesil, aile" anlam覺nda kullan覺ld覺. Anlam覺 asl覺nda "aile" den 癟ok "kabile, soy" a daha yak覺n. Bilginize...

      Sil
    2. verdiiniz bilgiler i癟in teekk羹rler. peki bu durumda "繹nce aile" yazd覺rmak istediimde nas覺l olmal覺? yaz覺m olarak 癟evirici de denediimde 鬼假∶ eklinde oluyor. bu kullan覺m dorumudur?

      Sil
    3. "繹ce aile" yazmak isterseiz evet 鬼假∶ oluyor. Ama K繹kT羹r羹k癟esini yazmak isterseiz "anu ogu" veya "anu urlug" 癟evirilerini kullanabilirsiiz.

      Sil
  5. Merhaba. Yaz覺m覺z覺 g羹zelletirmek ve h覺zland覺rmak i癟in ne 繹nerirsiniz?

    Yan覺tlay覺nSil
    Yan覺tlar
    1. G羹zelletirmek i癟in: mevcud metinlere bakarak defalarca yazmay覺,
      H覺zland覺rmak i癟in: yukar覺da anlat覺lan hatt覺 繹renmeyi ve uygulamay覺.

      Sil
  6. sa olun 13 ya覺day覺m ve 繹z abacam覺z覺 g羹nl羹k yaamda kullamak istiyordum sayenizde dileimi ger癟ekletirebileceim . esen kal覺n!

    Yan覺tlay覺nSil