KökTürük Adı Hakkında

Tarihte Göktürkler (asıl söylenişiyle Kök Türük) [yükseliş dönemi 551-572, zayıflama dönemi 572-680, tekrar yükseliş dönemi 680-734, yıkılış dönemi 734-745] olarak bildiğimiz atalarımız yazıtlarda kendilerine hep Türk démişlerdir. 840 yılından öŋce yazılmış ya da dikilmiş ve bugüne kadar keşfédilmiş yüze yakın anıtıŋ içinde sadece bir kez Kök Türük kelimesine rastladım. O da Köl Tigin yazıtı doğu yüzü, 3üncü satırdadır. Bilge Kagan, 47 yaşında (27 Şubat 731'de) kaybéttiği kardeşi Köl Tigin (ağabeyi Bilge Kagan'dan bir yaş küçüktür) aŋısına diktirdiği yazıtıŋ doğu yüzüne, ataları Bumın Kagan ve İstemi Kagan'ıŋ devleti nasıl kurup Türkleri düzene soktuğunu aŋlatmayla başlar. Dört bir yanla savaşarak doğuda Kadırkan ormanından, batıda Temir Kapı'ya kadar sahipsiz ve teşkilatsız olan Kök Türükleri tanzim éttiğini aŋlatırken "Ekin ara idi oksız Kök Türük ança olurur ermiş" (İkisiniŋ arasında sahipsiz ve teşkilatsız Kök Türük'ler öylece otururlarmış) cümlesini kullanmıştır. Burada kendi milleti için Kök Türük kullandıktan soŋra aynı milleti için Türk kelimesi kullanmaya devam étmiştir. Bunuŋ haricinde okuduğum anıtlarıŋ hiçbirinde Kök Türük kelimesine rastlamadım.
Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yéğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir. Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.
Uygurlar 745'de Göktürkleri yıktıktan soŋra 840'lara kadar Göktürk abecesini kullanmağa devam étmişlerdir. Uygurlar daha soŋra Soğdlarıŋ abecesini kullanmağa başlamışlardır. Bu abece de bugünkü geleneksel Moŋğol yazısınıŋ ilk hâlini teşkil étmektedir.
Tuğrul Çavdar

12 Haziran 2016 Pazar

Android'de Göktürkçe Desteği için Google'a ve Samsung'a Yazdığım E-posta

Apple'ıŋ IOS 9.0 sürümünden sonra IPhone ve IPad kullanıcıları Göktürk harflerini görebilirken Android kullanıcıları hâlâ göremiyor (ve ben görebilmek için birçok entrika üretmek zorunda kalıyorum). Ben de Google'uŋ ve Samsung'uŋ font bölümüne defalarca aşağıdaki e-postayı yazdım:

Subject: Old Turkic support (10C00 - 10C48)

Dear Google, Dear Samsung,

Starting with Unicode 5.2, Old Turkic script is included in Unicode standard: http://unicode.org/charts/PDF/U10C00.pdf. Windows 10's Segoe UI Historic, Google's Noto Sans Old Turkic (https://www.google.com/get/noto/#sans-orkh) and many other fonts support Old Turkic. The Old Turkic font from Noto (NotoSansOldTurkic-Regular.ttf) has been available in AOSP since Marshmallow: https://android.googlesource.com/platform/external/noto-fonts/+/64b067c2f441336f3796d37603d9880a1bfadfd8. Even though Old Turkic has been in the AOSP distribution, but it has not been included in the default configuration actually shipping on devices. So Old Turkic characters cannot be shown unless vendors explicitly opt-in.

I was using my custom Unicode Old Turkic font in KitKat, but I can no longer change the system font with a custom font in both Marshmallow and Nougat.

Noto Sans Old Turkic is free by Google and Samsung can add it to system font.

While Iphone and IPad show Old Turkic characters after IOS 9 update, Samsung and other Android phones still have not being able to show.

So, please fix this problem by adding Old Turkic characters to Samsung system font or Samsung Sans font as soon as possible (in Firmware updates or Samsung Sans font in Samsung market)

Thank you,
Best Regards,

Tuğrul Çavdar, Ph. D.
Asistant Professor
Department of Computer Engineering
Faculty of Engineering
Karadeŋiz Technical University
Trabzon 61080 Türkiye

The following script was written with Old Turkic:

𐱃𐰆𐰍𐰺𐰞:𐰲𐰉𐰑𐰺
𐰑𐰆𐰲𐰦:𐰑𐰸𐱃𐰆𐰺
𐰋𐰃𐰠𐰏𐰃:𐰽𐰖𐰺:𐰢𐰜𐰦𐰾𐰠𐰏𐰃:𐰋𐰇𐰠𐰢𐰇
𐰢𐰜𐰦𐰾𐰠𐰚:𐰯𐰴𐰇𐰡𐰀𐰾𐰃
𐰴𐰺𐰀:𐰓𐰭𐰔:𐱅𐰚𐰤𐰚:𐰇𐰤𐰃𐰋𐰼𐰾𐱅𐰀𐰾𐰃
𐱃𐰺𐰉𐰔𐰆𐰣:𐱅𐰇𐰼𐰜𐰃𐰘𐰀

CV : http://ceng2.ktu.edu.tr/~ulduz : 𐰇𐰔𐰏𐰲𐰢𐱁
Personal Blog : http://tamga.org : 𐰚𐰃𐱁𐰃𐰾𐰠:𐰉𐰞𐰆𐰍

2 yorum: