KökTürük Adı Hakkında

Tarihte Göktürkler (asıl söylenişiyle Kök Türük) [yükseliş dönemi 551-572, zayıflama dönemi 572-680, tekrar yükseliş dönemi 680-734, yıkılış dönemi 734-745] olarak bildiğimiz atalarımız yazıtlarda kendilerine hep Türk démişlerdir. 840 yılından öŋce yazılmış ya da dikilmiş ve bugüne kadar keşfédilmiş yüze yakın anıtıŋ içinde sadece bir kez Kök Türük kelimesine rastladım. O da Köl Tigin yazıtı doğu yüzü, 3üncü satırdadır. Bilge Kagan, 47 yaşında (27 Şubat 731'de) kaybéttiği kardeşi Köl Tigin (ağabeyi Bilge Kagan'dan bir yaş küçüktür) aŋısına diktirdiği yazıtıŋ doğu yüzüne, ataları Bumın Kagan ve İstemi Kagan'ıŋ devleti nasıl kurup Türkleri düzene soktuğunu aŋlatmayla başlar. Dört bir yanla savaşarak doğuda Kadırkan ormanından, batıda Temir Kapı'ya kadar sahipsiz ve teşkilatsız olan Kök Türükleri tanzim éttiğini aŋlatırken "Ekin ara idi oksız Kök Türük ança olurur ermiş" (İkisiniŋ arasında sahipsiz ve teşkilatsız Kök Türük'ler öylece otururlarmış) cümlesini kullanmıştır. Burada kendi milleti için Kök Türük kullandıktan soŋra aynı milleti için Türk kelimesi kullanmaya devam étmiştir. Bunuŋ haricinde okuduğum anıtlarıŋ hiçbirinde Kök Türük kelimesine rastlamadım.
Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yéğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir. Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.
Uygurlar 745'de Göktürkleri yıktıktan soŋra 840'lara kadar Göktürk abecesini kullanmağa devam étmişlerdir. Uygurlar daha soŋra Soğdlarıŋ abecesini kullanmağa başlamışlardır. Bu abece de bugünkü geleneksel Moŋğol yazısınıŋ ilk hâlini teşkil étmektedir.
Tuğrul Çavdar

10 Ocak 2016 Pazar

Windows Tabanlı Göktürkçe Klavye (Old Turkic Keyboard)


Old Turkic Keyboard
Soŋ Güncelleme: 24/8/2016
Her hakkı saklıdır 2016. Kaynak göstermek şartıyla kullanabilirsiŋiz.

Programıŋ ismini, Türkiye Türkçesi bilmeyen ama Göktürkçe'yle ilgilenen Türki kardeşlerimiziŋ ve yabancı Türkologlarıŋ kolay bulabilmesi için İngilizce "Old Turkic Keyboard" koyduk.



Metin kutusunu tıklayarak Latin harflerini de Göktürk harfleriniŋ yaŋına yazabilirsiŋiz. Metni kopyalayıp istediğiŋiz uygulamaya yapıştırabilirsiŋiz. Tabi o uygulamada Göktürk harflerini görebilmeŋiz için, o uygulamanıŋ kullandığı fontu Göktürkçe'yi destekleyen bir fontla değiştirmelisiŋiz.

Android, Göktürkçe Unicode fontlara tam uyum sağlamışken; maalesef Windows henüz tam uyum sağlayamamıştır. Bunuŋla ilgili sorunlar çoğu forumda tartışılmakta ve Windows şu aŋ için bu eksiğini kabul etmektedir. İleride düzeleceğini ümîd édiyoruz. Bir aŋ öŋce Microsoft'uŋ bu sorunu düzeltmesini ümîd étmekten başka bizim yapabileceğimiz birşey yok.

Unicode, Göktürk ve Yenisey harfleriniŋ onaltılı kodlarını 10C00-10C48 aralığına karşılık düşürdü. Günümüzde pek çok font Göktürkçe dahil çoğu nâdir dilleriŋ harflerini desteklemiyor (yani 10C00-10C48 aralığında herhangi bir harf şekli barındırmıyor). Bundan dolayı Göktürkçe'yi kullanabilmeŋiz için sistem fontuŋuzu Göktürk harflerini destekleyen bir fontla değiştirmelisiŋiz. Bizim yaptığımız yazılımıŋ içine, destekleyen bir font gömdüğümüz için - sistem fontuŋuz Göktürkçe'yi desteklemese bile - yazılımda harfleri görürsüŋüz; ama kopyalayıp bir yére yapıştırdığıŋızda, diğer yazılımlar sistem fontu kullandığı için yapıştırdığıŋız yérde Göktürkçe göremezsiŋiz. Bunuŋ için sistem fontunu Göktürk harflerini destekleyen bir fontla değiştirmeŋiz lazım. Windows 8 'le beraber gelen Segoe UI Symbol , Windows 10'la beraber gelen Segoe UI Historic, Google'uŋ sunduğu Noto Sans Old Turkic , internette arayarak rahatça bulabileceğiŋiz Turik.ttf , Turkic.ttf , Quivira.ttf fontları Göktürkçe Unicode harflerini destekliyor. 

6 yorum:

  1. merhaba. ben güney azerbaycandan. programı indirdim ve bilgisayarımla vvindovvs 7 ile install etdim. ama programı sağ tıklayıp open vuruyorum ama açılmıyor nedense. yardım edersiniz sevinirim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İndirdiğiniz rar dosyadır. Öncelikle onu winrar ile açacaksınız, karşınıza exe bir kurulum dosyası gelecek. onu çift tıklayarak çalıştırıp bilgisayarınıza kuracaksınız. Sonra masaüstünüzde programın ikonu oluşacak. O ikonda sağ-open yapacaksınız.

      Sil
    2. abi ben bu konularda çok meraklıyım bilgimde en azından baya var ama nereden indirceğim bu dosyayı ismimi göktürkçe filan yazmak istiyorum biz ailecek ülkücüyüz kağıda yazıyoruz ama pcde yazamıyoruz yardım edermisin

      Sil
    3. Çeviricinin web ve Android sürümünü yaptıktan sonra Windows sürümünü paylaşmayı bıraktım. Diğer iki sürüm daha işlevsel ve doğru çeviriyor.

      Sil
  2. Müziği kapatmanın yolu? Siteye bakamadım lanet olsun.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hoparlörüŋ ya da ekran sağ altta ses denetiminiŋ sesini kısıŋ.

      Sil