KökTürük Adı Hakkında

Tarihte Göktürkler (asıl söylenişiyle Kök Türük) [yükseliş dönemi 551-572, zayıflama dönemi 572-680, tekrar yükseliş dönemi 680-734, yıkılış dönemi 734-745] olarak bildiğimiz atalarımız yazıtlarda kendilerine hep Türk démişlerdir. 840 yılından öŋce yazılmış ya da dikilmiş ve bugüne kadar keşfédilmiş yüze yakın anıtıŋ içinde sadece bir kez Kök Türük kelimesine rastladım. O da Köl Tigin yazıtı doğu yüzü, 3üncü satırdadır. Bilge Kagan, 47 yaşında (27 Şubat 731'de) kaybéttiği kardeşi Köl Tigin (ağabeyi Bilge Kagan'dan bir yaş küçüktür) aŋısına diktirdiği yazıtıŋ doğu yüzüne, ataları Bumın Kagan ve İstemi Kagan'ıŋ devleti nasıl kurup Türkleri düzene soktuğunu aŋlatmayla başlar. Dört bir yanla savaşarak doğuda Kadırkan ormanından, batıda Temir Kapı'ya kadar sahipsiz ve teşkilatsız olan Kök Türükleri tanzim éttiğini aŋlatırken "Ekin ara idi oksız Kök Türük ança olurur ermiş" (İkisiniŋ arasında sahipsiz ve teşkilatsız Kök Türük'ler öylece otururlarmış) cümlesini kullanmıştır. Burada kendi milleti için Kök Türük kullandıktan soŋra aynı milleti için Türk kelimesi kullanmaya devam étmiştir. Bunuŋ haricinde okuduğum anıtlarıŋ hiçbirinde Kök Türük kelimesine rastlamadım.
Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yéğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir. Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.
Uygurlar 745'de Göktürkleri yıktıktan soŋra 840'lara kadar Göktürk abecesini kullanmağa devam étmişlerdir. Uygurlar daha soŋra Soğdlarıŋ abecesini kullanmağa başlamışlardır. Bu abece de bugünkü geleneksel Moŋğol yazısınıŋ ilk hâlini teşkil étmektedir.
Tuğrul Çavdar

14 Kasım 2015 Cumartesi

Android Tabanlı Göktürkçe Çevirici ÉŊ 3.0

Android Tabanlı Göktürkçe Çevirici ÉŊ 3.0
Resim olarak kaydétme, paylaşma, büyütme özelliğiyle!
Soŋ Güncelleme: 4/11/2017
Her hakkı saklıdır 2017. Kaynak göstermek şartıyla kullanabilirsiŋiz.
Değerli Arkadaşlar. Yeŋi sürümde Göktürkçe harfleri görebilmek için telefonuŋuzuŋ sistem fontunun Göktürk Unicode desteği olmasına gerek kalmadı. Artık desteklesin desteklemesin, Göktürkçe yazıları her yérde paylaşabilirsiŋiz.


Maalesef telefonlarıŋ sistem fontları Göktürk Unicode desteği vérmediğinden dolayı Göktürkçe harfleri paylaştığıŋızda, telefonlarda (ve desteklemiyorsa bilgisayarlarda da) Göktürk harfleriniŋ yérine kutucuklar görüyorduŋuz. Bu, ancak bu yazınıŋ soŋ paragrafında aŋlatıldığı gibi telefonuŋ sistem fontunuŋ Göktürkçe Unicode destekleyen bir fontla değiştiği zaman çözülebiliyordu.

Bu sorunu, yazıyı resme dönüştürerek kaydétmeŋizi ve paylaşmaŋızı sağlayarak aştık. Kaydéderken, eğer yazıyı başka bir resmiŋ üstüne yapıştımayı düşünüyorsaŋız arkaplan saydam (şeffaf) seçeneğini seçiŋ, resim png dosya olarak kaydédilecektir. Resmi arkaplan beyaz olarak da kaydétme seçeneği mevcuddur, jpg olarak kaydédilecektir. Paylaşmak istediğiŋizde ise arkaplanı beyaz olarak paylaşırsıŋız. Hem kaydéderken hem de paylaşırken istediğiŋiz font rengini seçebilirsiŋiz. Aşağıda ekran görüntüleri göreceksiŋiz.

Nasıl kuracaksıŋız: Telefonuŋuzdan bloğa bağlanıŋ, İNDİR'i tıklayıŋ, telefonuŋuza (download klasörüne) kurulum dosyası (apk) inecek. Oŋu çalıştırıŋ, ayarlardan bir kereliğine bilinmeyen kaynağa izin vermeŋiz istenecek (ayarlar - güvenlik - bilinmeyen kaynaklar kutucuğunu tıklayıŋ), ondan soŋra çevirici kurulmuş olacak. Google Play Store haricindeki kaynaklar bilinmeyen kaynak kabul édilir ve normalde bilinmeyen kaynaklardan program kurmayıŋ. Ama baŋa güveniyorsaŋız ve bu çeviriciyi kurmak istiyorsaŋız bir kereliğine bilinmeyen kaynağa izin veriŋ :-)

Açılış ekranı

İkinci arayüze geliyorsuŋuz. Yazıŋızı yazıp ÇEVİR butonuna basıyorsuŋuz.

İkinci arayüzdeki KAYDÉT / PAYLAŞ butonuna bastığıŋızda aşağıdaki üçüncü arayüz geliyor.

Resmi kaydétmek isterseŋiz KAYDÉT butonuna basıŋ. Aşağıdaki mesajı alacaksıŋız. Resmi ileride bir duvar kağıdınıŋ üstüne yapıştırmayı düşünüyorsaŋız arkaplanı saydam seçiŋ. Tabi arkaplanı beyaz da seçebilirsiŋiz. Size kalmış.

Kaydédilmiş resim örneği:
Saydam arkaplan:
Beyaz arkaplan:

Eğer resmi paylaşmak isterseŋiz üçüncü arayüzde PAYLAŞ butonuna basıŋ. Aşağıdakine beŋzer bir ekran gelecektir.

Paylaştığıŋız yerde Göktürkçe yazı resim olarak görüntülenecektir. Göktürkçe desteği olsun ya da olmasın.

Béş aylık bir çalışma soŋunda öğrencilerimle beraber hazırladığım Unicode uyumlu Android Tabanlı Latin - GökTürk Yazı Çevirici % 99 doğrulukta çalışıyor. Yine de géri dönüşü olmayan bir yazı yazdıracaksaŋız, yazıŋızı bu yazılımla ürettikten soŋra baŋa teyîd éttirebilirsiŋiz. Çeviriciden ekran görüntülerini baŋa aid şiir örnekleriyle aşağıda görebilirsiŋiz.

 Çevirici:
  1. Güncellenmiş nazal ŋ véri tabanına (http://kok-turk.blogspot.com.tr/2015/02/guncel-turkcedeki-nazal-n-kef-i-nun.htmlsahiptir (4 harf ve daha uzun olanları dahil éttik, daha kısa olanlar nazal ŋ olmayan kelimelerle çakışabiliyor. Mesela biŋ, biŋ-mek nazal ŋ ile yazılırken bina normal n ile yazılıyor).
  2. Güncellenmiş kapalı é véri tabanına (http://kok-turk.blogspot.com.tr/2015/03/kapal-e-e.htmlsahiptir (4 harf ve daha uzun olanları dahil éttik, daha kısa olanlar kapalı é olmayan kelimelerle çakışabiliyor. Mesela bél, béllemek kapalı é ile yazılırken belki normal e ile yazılıyor).
  3. http://kok-turk.blogspot.com.tr/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html adresinde vérilen yazım kurallarını uygundur (13-17 maddeleri hariç, onlar o döneme aid kurallar).
  4. Ve günümüzde eklenen yabancı asıllı kelimeler için de http://kok-turk.blogspot.com.tr/2015/07/gokturk-alfabesi-yazm-sistemini-gunumuz.html adresindeki kurallara uygun olarak çalışmaktadır.
GökTürkçe'de her sessiz harfiŋ kalın ve incesi genelde farklı yazılır, ve kalın/ince olmasına öŋündeki sesli harfiŋ kalın/ince olması karar vérir. Günümüz Türkçe'sindeki birleşik kelimelerde şöyle bir sıkıntı var: Mesela "karadeŋiz", bu şekilde yazarsaŋız d harfi için öŋündeki a'dan dolayı çevirici "kalın d" kullanırken, "kara deŋiz" yazarsaŋız devamındaki e'den dolayı "ince d" kullanır ki doğrusu da budur. Onuŋ için Günümüz Türkçe'sinde birleşik yazılan kelimeleri çeviriciye girerken ayrı yazıŋ. Örneğin "Aslı han", "Kara bük"  gibi özellikle ilk kelimesi sesli ile biten birleşik kelimelerde, diğerlerinde sorun olmaz.

Bizim yaptığımız çeviriciniŋ içine Göktürkçe harfleri destekleyen bir font gömdüğümüz için çeviricide Göktürk harflerini görürsüŋüz; ama kopyalayıp bir yére (facebook, twitter vs...) yapıştırdığıŋızda, diğer yazılımlar Göktürkçeyi desteklemeyen sistem fontu kullandığı için yapıştırdığıŋız yérde Göktürkçe göremezsiŋiz. Onlarda da görebilmeŋiz için telefonuŋuzuŋ sistem fontunu Göktürk harflerini destekleyen bir fontla değiştirmeŋiz lazım. Windows8 'le beraber gelen Segoe UI Symbol, Windows10'la beraber gelen Segoe UI Historic, Google'uŋ sunduğu Noto Sans Old Turkic, internette arayarak rahatça bulabileceğiŋiz Turik.ttf, Turkic.ttf, Quivira.ttf fontları Göktürkçe Unicode harflerini destekliyor. Samsung telefonlar root olmadan HiFont yazılımıyla sistem fontunu değiştirebiliyor, ama diğer markalar root olmadan değiştirmiyor.

55 yorum:

  1. Android tabanlı çeviriciyi görünce şok oldum diyebilirim. Onca yoğunluğunuzun arasında bu kadar hızlı bir ilerleme kaydetmenizi beklemiyordum doğrusu. Telefonlarımızda kulllanabileceğimiz günü iple çekiyorum. Sizi, Salih Topçu ve Muhammed Mehdi USLU kardeşlerimi gönülden tebrik ediyorum. Allah başarılarınızı daim etsin...
    Saygı, sevgi ve bolca takdirlerimizle :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çooook teşekkür éderim Bora Bey :-)

      Sil
  2. derhal kuruyorum çok teşekkürler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Çok teşekkürler. Güle güle kullanıñ.

      Sil
  3. Hocam ellerinizi sağlık. Çok güzel bir çalışma olmuş. Teşekkürlerimi sunarım

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Güzel yorumuñuz için ben teşekkür éderim.

      Sil
    2. helal sana abicim ellerin dert görmesin

      Sil
  4. Yaptığınız bu program o kadar inanılmaz ki çok tebrik ederim.Çalışmalarınızın ve başarınızın devamını dilerim.

    YanıtlaSil
  5. Ellerinize sağlık.Size böyle bir uygulama yaptığınız için çok teşekkür ederim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İlgilendiğiniz için de ben size teşekkür ederim.

      Sil
  6. çok güzel bi iş yapmışsınız varolun.... Bir merakım da fondaki ezgi muhtemelen Altai kai ama hangisi bulamadım yardımcı olursanız sevinirim

    YanıtlaSil
  7. abıdan ağalbay helal osun sana en yakın zamanda windows pc mağazasınada gelmesi dileğiyle

    YanıtlaSil
  8. EVet elinize emeginize sağlık :) Allah razı olsun. Samsunglar da nasıl kullanacağız onu anlamadım

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Her türlü Android telefona ve tablete kolayca kurabilirsiniz. Ne tür bir sorunla karşılaştığınızı söylerseniz yardımcı olabilirim.

      Sil
  9. Cok tesekkür ederiz,var olun

    YanıtlaSil
  10. Hocam ALLAH sizden Razı Olsun . Çok Başarılı Bi Çalışma Olmuş Playstore'ye bu uygulamayı koydunuz bilmiyorum ama koyulması ŞART ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Playstore uygulamayı koymam için 25 dolar istiyor. Ben bu uygulamayı karşılık beklemeden, reklam bile koymadan sizler için yaptım, bir de ücret ödemek... Ondan ötesi playstore da çok küfür ediliyor, hazzetmiyorum. Onun için ürünlerimi bloğumdan dağıtacağım.

      Sil
    2. Daha çok kişiye erişim imkanı varken 3 kuruş ve insan faktörü göz ardı edilmeli. Sizin blogunuzun kitlesi ancak bireysel tavsiye ile oluyor. Ama koskoca google ağı sizin 10 yılda erişeceğiniz kitleye 10 günde erişebilir.

      Sil
  11. Elinize sağlık ata dilimizi sizin sayenizde daha kolay öğrenebileceğiz

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hepimiz sağ olalım. Teşekkür éderim güzel dilekleriniz için.

      Sil
  12. Nereden ındırebılırım yardımcı olurmısnuz

    YanıtlaSil
  13. Elinize emeğinize sağlık. Sanırım bir hata var ben paylaşmayı yapamadım. Resim olarak oluşturmadı. Saygılar

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Telefonuñuzda yéterli belleğiñ olup olmadığını kontrol édiñ. Yoksa boş alañ yaratıñ.

      Sil
  14. Güzel iş çıkarmışsınız hocam, elinize sağlık. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sağol Gökbey, ben de seniŋ çalışmalarıŋı Göktürkçe Öğreniyorum facebook sayfaŋdan takip édiyorum ☺

      Sil
  15. Sayın Ulduz Tuğrul Çavdar bey,
    uygulamanızı Samsung Galaxy Note 5 cihazıma yükledim.
    Ancak GökTürkçe'den Latin yazısına çevirmek isterken uygulama donup kapanıyor.
    Bu hatayı düzeltmek mümkün mü acaba?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Biz bu yazılımı Jelly Bean'de bile çalışacak şekilde hazırladık. Yani Android'in tüm sürümlerinde (Jelly Bean, Kit Kat ve Lollipop) çalışıyor. Sizin telefonunuza kurduğunuz bir yazılım bu sorunu oluşturuyor olabilir mi? Şu an binlerce telefonda rahatlıkla çalışan bir yazılım.

      Sil
  16. Halihazırda Latin yazısını GökTürk'çeye çevirebiliyorum, fakat tersine uygulamak isterken problem oluşuyor. Bu uygulama acaba GökTürkçe'den Latin yazısına çevirmek için geliştirilmiş değil mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Göktürkçe yazılmış eserler o dönemin Türkçesiyle yazılmış, ve çevirsek de o dönemin Türkçesiyle çeviririz. Bu çeviriler zaten Eski Türk Yazıtları kitaplarında verilmiş, hem okunuşu hem de anlamıyla. Günümüzde insanların yazdıkları Göktürkçeyi çevirmekten bahsediyorsanız, insanlarımız daha Göktürkçeyi düzgün yazamıyor ki program doğru çevirebilsin. Bu program yardımıyla önce insanlara düzgün Göktürkçe yazabilme yetisini kazandıralım, tersi uzun vadede yapılır.

      Sil
  17. Hocam elinize sağlık. Bu güzel paylaşımını için teşekkür ediyorum. Ancak paylaşım ve kaydetmeye sorun yaşıyorum. Resim dosyası oluşturulamıyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yazılım bunu sorunsuz yapıyor. Lütfen telefonuñuzdaki boş alañı kontrol édiñiz. Yérim olmadığında benim de başıma bir kez gelmişti.

      Sil
    2. Hocam, teşekkürler.. Telefonda boş alan var. Defalarca denememe rağmen sonuç alamadım. İleride olası güncellemenize ışık tutmak amacıyla bildirdim. Tekrar teşekkürler...

      Sil
    3. Programı kaldırıp tekrar indirip kurmayı deneyebilir misiniz? Bir de telefonunuzu yeniden başlatın. Sonuçtan beni haberdar eder misiniz?

      Sil
    4. Hocam merhaba... programı kaldırıp tekrar kurdum... ama yine olumsuz. klavyede de aynı sorunu yaşıyorum. telefon GM Discovery 16 kitkat..

      Sil
  18. Hocam indirmeye çalıştığımda aşağıdaki hatayı aldım.

    Error (429)
    This account's links are generating too much traffic and have been temporarily disabled!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Dropbox, aşırı indirmeden dolayı hesabı askıya aldı. Bu bir kaç gün devam edecek. Eğer askıyı kaldırmazsa, dosyaları başka bir yere taşıyıp paylaşıma açacağım.

      Sil
  19. Emeğinize sağlık! Sizi tebrik ediyorum, muhteşem

    YanıtlaSil
  20. Merhaba Tuğrul hocam.Samsung J7, 5.1.1 sürümlü lolipop yazılımını kullanıyorum. Göktükçe çeviriciyi yükledim lakin sistem fontu yapamadım. Yani kopyala yapıştır yaptığım zaman kutucuk çıkıyor. HiFont uygulamasını indirdim ama hangi fontun desteklediğini bulamadım. Yardımcı olursanız çok sevinirim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Windows8 'le beraber gelen Segoe UI Symbol, Windows10'la beraber gelen Segoe UI Historic, Google'uŋ sunduğu Noto Sans Old Turkic, internette arayarak rahatça bulabileceğiŋiz Turik.ttf, Turkic.ttf, Quivira.ttf fontları Göktürkçe Unicode harflerini destekliyor.

      Sil
  21. Kayıt edilen resim nereye kaydoluyor ben bulamadım yardımcı olurmusunuz

    YanıtlaSil
  22. Telefonunuzda Downloads klasörünün altına.

    YanıtlaSil
  23. Hocam kolay gelsin .programı indirdikden sonra açmıyor sizce neden olabilir.telefon lg tr682 modeli

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sorun çözülmüştür. Google'uŋ yeŋi APK dérleme mekanizmasına v1 ve v2 diye iki seçenek getirmişler. v2 seçilerek APK dérlendiğinde Kit Kat ve Lillipop a yüklerken sorunlar oluşuyordu (Marshmallow ve Nougat da oluşmuyor). Sadece v1 veya hem v1 hem v2 seçilerek dérlendiğinde sorun oluşmuyor. Blog'dan yeŋi sürümleri (hem klavye hem çevirici) indirebilirsiŋiz.

      Sil
  24. Hocam yazınızda tarif ettiğiniz şekilde Göktürkçe sözlüğü kurdum ve çalıştırabiliyor um. Fakat bu uygulamanın apk dosyasini telefonuma indirdikten sonra çalıştırıp yükleme işlemine gectigimde "uygulama yuklenmedi" şeklinde bir uyarı alıyorum. Acaba son guncellemeden kaynaklı olabilir mı?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ceviricide sorun yaşadım hocam.sozluk yüklendi ve calisiyor. Ceviricide ait apk yıl telefonuma indirdim ama yükleme işlemini başlattıktan hemen sonra uygulama yuklenemedi şeklinde bı uyarı alıyorum ve yükleme işlemi duruyor

      Sil
    2. Sorun çözülmüştür. Google'uŋ yeŋi APK dérleme mekanizmasına v1 ve v2 diye iki seçenek getirmişler. v2 seçilerek APK dérlendiğinde Kit Kat ve Lillipop a yüklerken sorunlar oluşuyordu (Marshmallow ve Nougat da oluşmuyor). Sadece v1 veya hem v1 hem v2 seçilerek dérlendiğinde sorun oluşmuyor. Blog'dan yeŋi sürümleri (hem klavye hem çevirici) indirebilirsiŋiz.

      Sil
  25. Kaydettiğim görüntü galerimde görünmüyor.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İndirilenler / Download klasörüne kaydédiyor.

      Sil