31 Temmuz 2015 Cuma

K繹kT羹r羹k癟e Hatt al覺mam : A覺r F覺r癟a Hatt覺 - 1993

Her hakk覺 sakl覺d覺r. Kaynak g繹stermek art覺yla kullanabilirsiiz.

30 y覺ld覺r hatt san'at覺yla ve resimle ilgileniyorum. Arab, Latin, in, Kore, Mool hattlar覺na 30 y覺ll覺k s羹re zarf覺nda 癟ok 癟al覺t覺m ve her yaz覺 sisteminden farkl覺 eyler 繹rendim. Arab, Latin hatt san'atlar覺nda kesik u癟lu kalem tercih 矇dilirken; in, Kore, Mool hatt san'atlar覺nda f覺r癟a tercih 矇diliyor.

Baz覺lar覺 karma覺k 癟izgilerle s羹slenmi yaz覺y覺 hatt zann 矇diyor. Halbuki ger癟ek hatt sadeliiyle 矇tkileyici oland覺r. Hatt san'at覺nda s羹s羹 yaz覺 ta覺mal覺, yaz覺n覺n etraf覺ndaki s羹slemeler deil. Aksi takdirde yap覺lan hatt san'at覺 deil s羹sleme sanat覺 olur. Bir hatta, harfler aras覺nda gizli bir bezerlik ve iliki olmal覺. Bu bezerlik paragraf覺 t羹m羹ne bak覺ld覺覺nda o hatt覺 kimliini v矇recektir.

Orhun abacas覺, yaz覺ld覺覺 d繹nemdeki e gelimi abacalardan biriydi. O d繹nemde kullan覺lan abacalar覺 癟ou ilkel ekilde yaz覺l覺yordu. Mesela bug羹n m羹kemmel bir yaz覺ma ulam覺 ve 癟ok say覺da hatt sanat覺 t羹r羹 gelitirilmi Arab yaz覺s覺, o d繹nemlerde 癟ok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama hen羹z o d繹nemlerde daha kullan覺lmaya balanmad覺覺ndan be=te=tse=nun, cim=ha=h覺, dal=tzal, ra=ze, sin=覺n, t覺=tz覺, ayn=ayn, fe=gaf harflerinden eit olanlar ayn覺 ekilde yaz覺l覺rd覺. Daha soralar覺 noktalar kullan覺larak bu harfler ayr覺t覺r覺ld覺. Ama bu da yetmedi, hatas覺z okunabilmesi i癟in esre, 繹tre, 羹st羹n de bu harflerin 羹st羹nde ve alt覺nda kullan覺lmaya baland覺. K覺sacas覺 ge癟en 1400 y覺l boyunca Arab abacas覺 hep ilendi ve gelitirildi.
G繹kt羹rk abacas覺n覺 eletirenler ise bu abacaya haks覺zl覺k yaparlar. Zira bu abaca 850 y覺l覺ndan sora kullan覺lmad覺覺ndan dolay覺, so 1300 y覺ld覺r ilenmemi ve gelitirilmemi olmas覺na ramen, 1300 y覺l 繹ceki haliyle bile g羹n羹m羹z T羹rk癟esini yazmak i癟in yeterlidir. Yani 1300 y覺l 繹ce bir 癟ok abaca ilkel kurallarla yaz覺l覺rken G繹kt羹rk abacas覺 dierlerine nazaran 癟ok 羹st羹n bir teknolojiyle ve mant覺kla tasarlanm覺 ve kullan覺l覺yordu. imdi bu g羹zel abecemiz i癟in 1300 y覺ld覺r yap覺lmayan覺, farkl覺 hatt sanatlar覺 gelitirerek onu ilemeyi bir an 繹ce ger癟eklemeliyiz.

1993 y覺l覺nda okul 癟antama yap覺t覺rmak i癟in Bilge Kagan'覺 meh羶r s繹z羹n羹 ("stten g繹k 癟繹kmese, alttan yer delinmese, T羹rk Milleti, ilii, t繹rei kim bozabilir") kendim gelitirdiim hatt san'at覺yla yazd覺m:

Bu hatt覺 gelitirirken in hatt san'at覺n覺 Kai-u ( 璆 ) tarz覺ndan esinlendim. Kai-u in hatt覺n覺 k羹癟羹kl羹羹mden beri 癟al覺覺yordum.

Kai-u (璆瑟) hatt覺ndan 繹rnekler:

Bu Kai-u hatt覺, K羹l Tigin yaz覺t覺n覺 ince y羹z羹n羹 bal覺覺nda da kullan覺lm覺t覺:

G繹kt羹rk癟e normalde taa kaz覺nd覺覺 i癟in hep 癟izgi yaz覺 olarak d羹羹n羹lm羹t羹 ve o zamana dek kimseni akl覺na G繹kT羹rk癟e'yi g羹zel yazmak gelmemiti. Kai-u'dan esinlenerek gelitirdiim G繹kt羹rk癟e hatt覺na, f覺r癟ayla yaz覺labildii ve dolay覺s覺yla a覺r bir g繹r羹n羹me sahib olduu i癟in A覺r F覺r癟a Hatt覺 ad覺n覺 v矇rdim.

A覺r f覺r癟a hatt覺yla "T羹rk"

Bu hatt覺 tasar覺m aamalar覺:

A覺r f覺r癟a hatt覺n覺 bilgisayar fontuna da d繹n羹t羹rd羹m: "Turul avdar 2017". Aa覺daki balant覺dan indirebilirsiiz:

14 yorum:

  1. abi g繹kt羹rk癟eyi t羹rk癟eden g繹kt羹rk癟e olacak ekilde hem okunuu hem yaz覺l覺yla 繹retici bir kaynak haz覺rlasan o kadar g羹zel olur ki.G繹kt羹rk癟eyi 繹zt羹rk癟emizi 繹renmek i癟in 癟ok 癟abal覺yorum ama maalesef bir kaynak bulamad覺m. inallah ya sen ya birileri bunu bir g羹n yapar.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Haz覺rlad覺m zaten:
      http://www.tamga.org/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html

      Sil
  2. Selam Tugrul bey

    Sizin kullanim kilavuzunu kullanip isim yazdim ve mesela Eda ismi iki harf ile yazildi. Diger buldugum websitelerinde 羹c harf ile Eda yazildi mesela. Sizin sayfanizin daha bilincli bir sayfa oldugunu d羹s羹nd羹g羹m icin size aradaki farki soruyorum. Orhunca EDA yazinca sizi sayfada iki harf ile yaziliyor ve diger sayflarda 羹c harf ile. okunusta vokallerin etkisi mi var?

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Merhaba, G繹kt羹rk癟ede a/e kelime ba覺nda ve i癟inde yaz覺lmaz, sounda yaz覺l覺r. 羹nk羹 sessiz harfler kendisinden 繹ceki a/e yi zaten ta覺maktad覺rlar. Dolay覺s覺yla Eda ismi (e)d+a olmak 羹zere iki harfle (ince d + a) ile yaz覺l覺r.

      Sil
  3. hocam d繹vme yapt覺r覺cam "sevgi" isminin yaz覺l覺覺n覺 g繹nderme ans覺n覺z varm覺

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. http://www.tamga.org/2016/01/web-tabanl-gokturkce-cevirici-e.html adresinde sevgi yaz覺nca g繹receksiiz. "Sebgi" olarak 癟evirecektir. 羹nk羹 "sev" fiilini asl覺 "seb" dir.

      Sil
  4. Turul Bey sa oluuuun var oluuunn....

    Yan覺tlaSil
  5. Merhaba Turul hocam ot ve ba seslerine kar覺l覺k damgalar g繹rd羹m asl覺 var m覺d覺r Ot yar覺m daire 羹st羹nde biri eik iki dik 癟izgi ba ise yan yatm覺 bir kum saati gibi.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. http://www.tamga.org/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html
      26. madde

      Sil