KökTürük Adı Hakkında

Tarihte Göktürkler (asıl söylenişiyle Kök Türük) [yükseliş dönemi 551-572, zayıflama dönemi 572-680, tekrar yükseliş dönemi 680-734, yıkılış dönemi 734-745] olarak bildiğimiz atalarımız yazıtlarda kendilerine hep Türk démişlerdir. 840 yılından öŋce yazılmış ya da dikilmiş ve bugüne kadar keşfédilmiş yüze yakın anıtıŋ içinde sadece bir kez Kök Türük kelimesine rastladım. O da Köl Tigin yazıtı doğu yüzü, 3üncü satırdadır. Bilge Kagan, 47 yaşında (27 Şubat 731'de) kaybéttiği kardeşi Köl Tigin (ağabeyi Bilge Kagan'dan bir yaş küçüktür) aŋısına diktirdiği yazıtıŋ doğu yüzüne, ataları Bumın Kagan ve İstemi Kagan'ıŋ devleti nasıl kurup Türkleri düzene soktuğunu aŋlatmayla başlar. Dört bir yanla savaşarak doğuda Kadırkan ormanından, batıda Temir Kapı'ya kadar sahipsiz ve teşkilatsız olan Kök Türükleri tanzim éttiğini aŋlatırken "Ekin ara idi oksız Kök Türük ança olurur ermiş" (İkisiniŋ arasında sahipsiz ve teşkilatsız Kök Türük'ler öylece otururlarmış) cümlesini kullanmıştır. Burada kendi milleti için Kök Türük kullandıktan soŋra aynı milleti için Türk kelimesi kullanmaya devam étmiştir. Bunuŋ haricinde okuduğum anıtlarıŋ hiçbirinde Kök Türük kelimesine rastlamadım.
Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yéğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir. Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.
Uygurlar 745'de Göktürkleri yıktıktan soŋra 840'lara kadar Göktürk abecesini kullanmağa devam étmişlerdir. Uygurlar daha soŋra Soğdlarıŋ abecesini kullanmağa başlamışlardır. Bu abece de bugünkü geleneksel Moŋğol yazısınıŋ ilk hâlini teşkil étmektedir.
Tuğrul Çavdar

4 Haziran 2015 Perşembe

Göktürkçe Kolye Uçlarım

Nihâyet tasarladığım kolye uçlarıma kavuştum. Bu nâdide eserleri hayâta geçiren gerçek sınaatkârlar değerli Bora Bey ve eşi Dilek hanıma çok teşekkür édiyorum.

Üstte:
Tañrı buyurduğu için ülkelileri ülkesiz komuş, kaganlıları kagansız komuş, düşmanları itaatkâr kılmış, dizlilere diz çöktürmüş, başlılara baş eğdirmiş.
Ortada:
Babamızıñ, amcamızıñ kazandığı milletiñ adı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım.
Altta ise kendime özgü hazırladığım bir metn var.

Windows Tabanlı Göktürkçe Çevirici ÉŊ


Windows Tabanlı Göktürkçe Çevirici ÉŊ


3 Haziran 2015 Çarşamba

Android Tabanlı Göktürkçe Klavye (Old Turkic Keyboard) 3.0


Old Turkic Keyboard 3.0
Resim olarak kaydétme, paylaşma, büyütme özelliğiyle!
Soŋ Güncelleme: 15/10/2018
Her hakkı saklıdır. Kaynak göstermek şartıyla kullanabilirsiŋiz.

Değerli Arkadaşlar. Yeŋi sürümde Göktürkçe harfleri görebilmek için telefonuŋuzuŋ sistem fontunun Göktürk Unicode desteği olmasına gerek kalmadı. Artık desteklesin desteklemesin, Göktürkçe yazıları her yérde paylaşabilirsiŋiz.


Maalesef telefonlarıŋ sistem fontları Göktürk Unicode desteği vérmediğinden dolayı Göktürkçe harfleri paylaştığıŋızda, telefonlarda (ve desteklemiyorsa bilgisayarlarda da) Göktürk harfleriniŋ yérine kutucuklar görüyorduŋuz. Bu, ancak bu yazınıŋ soŋ paragrafında aŋlatıldığı gibi telefonuŋ sistem fontunuŋ Göktürkçe Unicode destekleyen bir fontla değiştiği zaman çözülebiliyordu.

Bu sorunu, yazıyı resme dönüştürerek kaydétmeŋizi ve paylaşmaŋızı sağlayarak aştık. Kaydéderken, eğer yazıyı başka bir resmiŋ üstüne yapıştımayı düşünüyorsaŋız arkaplan saydam (şeffaf) seçeneğini seçiŋ, resim png dosya olarak kaydédilecektir. Resmi arkaplan beyaz olarak da kaydétme seçeneği mevcuddur, jpg olarak kaydédilecektir. Paylaşmak istediğiŋizde ise arkaplanı beyaz olarak paylaşırsıŋız. Hem kaydéderken hem de paylaşırken istediğiŋiz font rengini seçebilirsiŋiz. Aşağıda ekran görüntüleri göreceksiŋiz.

Nasıl kuracaksıŋız: Telefonuŋuzdan bloğa bağlanıŋ, İNDİR'i tıklayıŋ, telefonuŋuza (download klasörüne) kurulum dosyası (apk) inecek. Oŋu çalıştırıŋ, ayarlardan bir kereliğine bilinmeyen kaynağa izin vermeŋiz istenecek (ayarlar - güvenlik - bilinmeyen kaynaklar kutucuğunu tıklayıŋ), ondan soŋra klavye kurulmuş olacak. Google Play Store haricindeki kaynaklar bilinmeyen kaynak kabul édilir ve normalde bilinmeyen kaynaklardan program kurmayıŋ. Ama baŋa güveniyorsaŋız ve bu klavyeyi kurmak istiyorsaŋız bir kereliğine bilinmeyen kaynağa izin veriŋ :-)

Programıŋ ismini Türkiye Türkçesi bilmeyen ama Göktürkçe'yle ilgilenen Türki kardeşlerimiziŋ ve yabancı Türkologlarıŋ kolay bulabilmesi için İngilizce "Old Turkic Keyboard" koyduk.

Açılış ekranı: 

İkinci arayüze (klavye) geliyorsuŋuz. Sol alttaki butonla Orhun veya Yenisey / Talas klavyesi seçebilirsiŋiz.
Yenisey klavyesiniŋ soŋ dört harfi (op, aş, ot, baş) aslında Orkun harfidir ama Orkun abidelerinde pek sık kullanılmamıştır, Orkun klavyesindeki 38 harften dolayı tuşları ğâyet sıkıştırdık, dolayısıyla bu dört harfi Yenisey klavyesine koyduk.

Metin kutusunu tıklayarak açılan sistem klavyeŋizle Latin harflerini de Göktürk harfleriniŋ yaŋına yazabilirsiŋiz. Metni kopyalayıp istediğiŋiz uygulamaya yapıştırabilirsiŋiz. Tabi o uygulamada Göktürk harflerini görebilmeŋiz için, yukarıda aŋlattığım gibi sistem fontuŋuzu Göktürkçe'yi destekleyen bir fontla değiştirmelisiŋiz.


Yazıŋızı yazıyorsuŋuz.

İkinci arayüzde sağ üstte üç noktayı tıkladığıŋızda "Save / Share As Image" seçeneği gelecektir. Oŋu seçerek üçüncü arayüze geçebilirsiŋiz.

Resmi kaydétmek isterseŋiz SAVE butonuna basıŋ. Aşağıdaki mesajı alacaksıŋız. Resmi ileride bir duvar kağıdınıŋ üstüne yapıştırmayı düşünüyorsaŋız arkaplanı saydam (transparent) seçiŋ. Tabi arkaplanı beyaz da seçebilirsiŋiz. Size kalmış.

Kaydédilmiş resim örneği:
Saydam arkaplan:
Beyaz arkaplan:

Eğer resmi paylaşmak isterseŋiz üçüncü arayüzde SHARE butonuna basıŋ. Aşağıdakine beŋzer bir ekran gelecektir.

Paylaştığıŋız yerde Göktürkçe yazı resim olarak görüntülenecektir. Göktürkçe desteği olsun ya da olmasın.

Unicode, Göktürk ve Yenisey harfleriniŋ onaltılı kodlarını 10C00-10C48 aralığına karşılık düşürdü. Günümüzde pek çok font Göktürkçe dahil çoğu nâdir dilleriŋ harflerini desteklemiyor (yani 10C00-10C48 aralığında herhangi bir harf şekli barındırmıyor). Bundan dolayı Göktürkçe'yi telefonuŋuzda kullanabilmeŋiz için sistem fontuŋuzu Göktürk harflerini destekleyen bir fontla değiştirmelisiŋiz. Bizim yaptığımız yazılımıŋ içine, destekleyen bir font gömdüğümüz için - sistem fontuŋuz Göktürkçe'yi desteklemese bile - yazılımda harfleri görürsüŋüz; ama kopyalayıp bir yére yapıştırdığıŋızda, diğer yazılımlar sistem fontu kullandığı için yapıştırdığıŋız yérde Göktürkçe göremezsiŋiz. Bunuŋ için telefonuŋuzuñ sistem fontunu Göktürk harflerini destekleyen bir fontla değiştirmeŋiz lazım. Windows 8 'le beraber gelen Segoe UI Symbol , Windows 10'la beraber gelen Segoe UI Historic, Google'uŋ sunduğu Noto Sans Old Turkic , internette arayarak rahatça bulabileceğiŋiz Turik.ttf , Turkic.ttf , Quivira.ttf fontları Göktürkçe Unicode harflerini destekliyor. Samsung telefonlar root olmadan HiFont yazılımıyla sistem fontunu değiştirebiliyor, ama diğer markalar root olmadan değiştirmiyor.

Android'de Göktürkçe kullanım örnekleri: http://www.tamga.org/2015/03/tamgadroid.html