2 Şubat 2015 Pazartesi

Sekel-Macar Abecesiniŋ Futhark Abecesiyle Kıyası

Her hakkı saklıdır. Kaynak göstermek şartıyla kullanabilirsiŋiz.
Sekel-Macar Runik Abecesi (Székely-Magyar Rovásírás ábécé) ve Futhark Abecesi
Runik görünümlü üç ana abaca var: 1-Türk Runik yazısı (Göktürk yazısı), 2-Sekel-Macar yazısı (Attila Hunlarınıŋ Avrupaya getirdiği), 3-Futhark yazısı (İskandinavya'da MS 150-1100 arasında Vikingleriŋ de kullanmış olduğu yazı). 1. ve 2. yazı sistemi sağdan sola yazılırken 3. yazı sistemi soldan sağa yazılırdı.
Runik yazıyı ilk olarak Orta Asya'da MÖ 900 - MÖ 400 arasında yaşayan Öŋ-Türkler olduğuna inanılan İskitler kullanmışlardır. Runik harfler zamanla değişime uğrayarak Göktürkler döneminde soŋ hâlini almıştır. Buŋa Türk Runik yazısı (Göktürk yazısı) diyoruz. Göktürkleri  MS 752'de yıkan Uygurlar, MS 840'lara kadar Türk Runik yazısını kullanmaya devam étmiş, soŋrasında Soğdlarıŋ abacasını alıp dikey olarak yazmağa başlamışlardır (Eski Uygur Yazısı : http://www.tamga.org/2014/12/eski-uygur-yazs.html). Yani Türkler Runik yazıyı aşağı yukarı 2000 yıl kullanmıştır.
Büyük Hun İmparatorluğunuŋ Orta Asya'da varlığını yitirmeğe başlamasıyla Hunlar batıya doğru göç étmeğe başlamışlardı. M.Ö. 36 yılında başlayıp, M.S. 300 lü yıllara kadar devam eden göçlerde Hunlar yazılarını da Avrupa'ya getirmişlerdi. Soŋrasında Avrupa Hun Devleti kuruldu. Bugün kökeni Hun olan Macaristan (Hungary), 1850'lere kadar Türk Runik yazısınıŋ değiştirilmiş şekli olan Sekel-Macar (Székely-Magyar Rovásírás) abacasını kullanıyordu. Macarlarıŋ ilk Hristiyan kralı olan Istvan tarafından, "Hristiyanlık öŋcesi tüm yazıtlarıŋ yok edilmesi" emri doğrultusunda yasaklanmasına rağmen, Transilvanya'nıŋ bazı bölgelerinde 1850'li yıllara kadar kullanılmıştır. Göktürk abacasındaki Türkçe'niŋ üŋlü uyumu muhafızı olan ince/kalın üŋsüz harfler, bu abacada yoktu. Ama Göktürk abacası gibi sağdan sola yazılıyordu.


Kökeni Hunlar olan Macarlarıŋ Hunlardan almış oldukları ve MS 720-1850 yılları arasında kullandıkları Runik Sekel-Macar abacasınıŋ, MS 150-1100 yılları arasında Vikingler tarafından kullanılan Runik Futhark abacasıyla bir mukayesesini yaptım. Her ikisi de Runik görünümlü olan abacalar, görüldüğü üzere birbirinden tamamen farklıdır. Ayrıca Futhark yazısı soldan sağa yazılıyordu (Göktürk ve Sekel-Macar yazıları sağdan sola yazılır).

7 yorum:

  1. Tuğrul bey orhun ve yenisey gibi Hun Sekel alfabesinin de klavye yazılımını yapmayı düşünüyor musunuz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Onu zaten Macarlar yapmış.

      Sil
    2. Bir tanesinin linkini paylaşır mısınız?

      Sil
    3. https://play.google.com/store/apps/details?id=com.pali.rovasiras

      Sil
  2. Hun - sekel - macar yazmışınız Hun'larda Türk değiller mi?
    Yani bu alfabe de Türk alfabesi değil mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Türk abecesinin başka bir kolu diyebiliriz. Orhun yazıtları 730larda dikildi. Attila ise Avrupa'ya MS 440larda gitti. Dolayısıyla Sekel yazısı Ön Türk yazısının (Orhun yazısının daha ilkel halinin) Avrupada yüzyıllar boyunca gelişmiş bir koludur. Yani Göktürk ve Sekel yazısının kökleri aynıdır. 1600 yıl önce Avrupaya taşınan bu kök, Asyadaki kardeşinden farklı bir şekilde gelişmiştir.

      Sil
  3. Anladım bu açıklamanız yeterli oldu teşekkürler Tuğrul bey.

    YanıtlaSil