30 Ocak 2015 Cuma

K繹kT羹r羹k Abecesi


Bu tabloda kutuplu sessizler hem kal覺n hem de ince h璽li olan sessizlerdir. Kutupsuz sessizleri ise kal覺n覺 incesi yoktur. ift sessizler i癟lerinde iki sessiz bar覺nd覺r覺rlar.
ou arkada覺m覺z nazal 鬼 yi yazmak i癟in 簽 kullan覺yor ama bu yal覺t覺r. 簽 = ny/yn harfine kar覺l覺kt覺r (襤spanyoncada Si簽or u Sinyor okunmas覺 gibi). Bilimsel literat羹rde nazal = kef-i nun = Ulug Elik harfi ile yaz覺l覺r, 簽 ile deil; 簽 = 高 harfine kar覺l覺kt覺r.
kutupsuz sessizdir; ng eklinde bir 癟ift sessiz deildir; herkes bu ya覺lg覺ya d羹羹yor. Ayn覺 ekilde 簽 (ny/yn) de kutupsuz sessizdir; ny eklinde 癟ift sessiz deildir. Bak覺覺z:
http://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/1946-published.pdf (ilk sayfada z b繹l羹m羹)
http://www.tekedergisi.com/Makaleler/1770739505_1sertkaya.pdf (2. sayfa b) maddesi, 3. sayfada e) maddesi ve 4. sayfada h) maddesinden soraki paragrafta "Bu mukayeseli iml璽larda da g繹r羹lecei 羹zere ny 癟ift 羹ns羹z deil, tek bir sestir.")

K繹kT繹r羹k abacas覺, yaz覺ld覺覺 d繹nemdeki e gelimi abacalardan biriydi. O d繹nemde kullan覺lan abacalar覺 癟ou ilkel ekilde yaz覺l覺yordu. Mesela bug羹n m羹kemmel bir yaz覺ma ulam覺 ve 癟ok say覺da hatt sanat覺 t羹r羹 gelitirilmi Arab yaz覺s覺, o d繹nemlerde 癟ok ilkeldi. Arab harflerinde noktalama hen羹z o d繹nemlerde daha kullan覺lmaya balanmad覺覺ndan
= 堳 = 堛 = 堥
堮 = 堶 = 堿
堸 = 堹
堬 = 堭
奡 = 堻
婺 = 媟
媞 = 媢
=
harflerinden eit olanlar ayn覺 ekilde yaz覺l覺rd覺. Daha soralar覺 noktalar kullan覺larak bu harfler ayr覺t覺r覺ld覺. Ama bu da ytmedi, hatas覺z okunabilmesi i癟in esre, 繹tre, 羹st羹n de bu harfleri 羹st羹nde ve alt覺nda kullan覺lmaya baland覺. K覺sacas覺 ge癟en 1400 y覺l boyunca Arab abacas覺 hep ilendi ve gelitirildi.
K繹kT繹r羹k abacas覺n覺 eletirenler ise bu abacaya haks覺zl覺k yaparlar. Zir璽 bu abaca 840 y覺l覺ndan sora kullan覺lmad覺覺ndan dolay覺, so 1300 y覺ld覺r ilenmemi ve gelitirilmemi olmas覺na ramen, 1300 y覺l 繹ceki h璽liyle bile g羹n羹m羹z T羹rk癟esini yazmak i癟in yterlidir. Yani 1300 y覺l 繹ce bir 癟ok abaca ilkel kurallarla yaz覺l覺rken K繹kT繹r羹k abacas覺 dierlerine nazaran 癟ok 羹st羹n bir teknolojiyle ve mant覺kla tasarlanm覺 ve kullan覺l覺yordu.

26 yorum:

  1. Hocam merhaba, 繹nce 癟al覺malar覺n覺zdan 繹t羹r羹 teekk羹r ederim. acaba alfabemizde C, F, , H, J ve V harfleri yok mu? olumun ad覺n覺 yazamay覺nca fark ettim. yada g繹z羹mden bir ey mi ka癟覺r覺yorum?

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Evet bu harfler G繹kt羹rk ve Eski Uygur abacalar覺nda yok. C/J yerine , V yerine B, H yerine K, yerine G, F yerine P kullan覺yoruz.
      http://www.tamga.org/2017/09/b-v.html
      hangi: kang覺, hatun: katun idi. Yani baz覺 sessizler dilimize sonradan girdi....

      Sil
  2. T羹rk癟ede belki olur, ama k覺rg覺zcada C yerine yaz覺lmas覺 biraz zor olur: cal(at sa癟lar覺) - 癟al(癟almak), cay(mekan) - 癟ay(癟ay), calgan(yalan) - 癟algan(癟alan), cap(kapat) - 癟ap(tokat), can - 癟an, cana(ve) - 癟ana(k覺zak), capan(yabani) - 癟apan(k覺yafet t羹r羹). Bunlar覺n hepsi sadece ile yaz覺l覺rsa kar覺覺p gider.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. K覺rg覺zlar Yenisey abacas覺n覺 kullan覺rlard覺 ve o abacada da c harfi yok. c ve j gerek K覺rg覺zcaya gerekse T羹rk癟eye sonradan girdi.

      Sil
    2. hocam 癟evirilerde ters 癟覺k覺or biz latince yazarken tersmi yazmam覺z gerekir bir de word belgesinde kullanmak i癟in font olarak y羹klermisiniz

      Sil
    3. K繹kT繹r羹k癟e sadan solad覺r. Fontlar覺 yine bu siteden indirebilirsiniz.

      Sil
  3. ORKUN bilinen en eski t羹rk癟e isim diye okudum bi ka癟 yerde fakat, g繹kt羹rk癟e de kal覺n u dan sonra ince sessiz yani n gelemez diye bir yaz覺 okudum. bu doru mudur ? 2 farkl覺 sitede 2 farkl覺 癟eviri ald覺m birisi > harfini koymad覺 dieri koydu.
    ORKUN nas覺l yaz覺l覺r en doru ekilde ? cevaplarsan覺z sevinirim. teekk羹rler.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Orkun e eski ad deildir, Moolistan'da bir nehri ad覺d覺r. BK ve KT yaz覺tlar覺 bu nehr civar覺nda olduu i癟in Orkun (yumuat覺lm覺 T羹rk癟eyle Orhun) yaz覺tlar覺 d矇nmitir.
      G繹kt羹rk癟e'de kal覺n n de vard覺r, ince n de. Orkun'da kal覺n n kullan覺l覺r.
      Orkun sadan sola: O/U ( ) + kal覺n R ( 偕 ) + kal覺n K ( 偌 ) + kal覺n N ( 除 ) olmak 羹zere 4 harfle yaz覺l覺r. Yani: 偕偌除. 襤lk hecede o/u olduu i癟in ikinci hecedeki o/u d羹er.

      Sil
    2. teekk羹rler hocam.T羹rk Tarihi hakk覺nda bilgi edinmek ad覺na balang覺癟 olarak 繹nerebileceiniz objektif yaz覺lm覺 kitap ya da kaynak var m覺d覺r ?

      Sil
    3. Talat Tekin, Ahmet Taa覺l, Erkan Ayd覺n gibi akademisyenleri kitablar覺n覺 akademisyenlerin kitaplar覺n覺 tercih 矇di.

      Sil
  4. Emeinize sal覺k. Ger癟ekten 癟ok g羹zel bir 癟al覺ma olmu Turul avdar Bey. T羹rk yaz覺m覺za g繹sterdiiniz 繹zen i癟in ayriyeten teekk羹r ederim.

    Size bir sorum olacak; " kap覺 a癟覺k " , " d覺ar覺ya 癟覺k " bu s繹zleri yazarken A癟覺k ile 癟覺k s繹zlerini ayn覺 damgalarla yaz覺yoruz. Acaba T羹rk yaz覺 sisteminde bunun bir ayr覺m覺 var m覺d覺r. A癟覺k s繹z羹n羹n ba覺nda AE Damgas覺n覺 kullanmak istemiyorum, 癟羹nk羹 bu sefer ACIK-"l覺" s繹zc羹羹n羹 kar覺l覺yor.

    襤lginiz i癟in imdiden teekk羹rler.

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. G繹kt羹rk癟e'de ayr覺m覺 yoktur., c羹mleni geliinden tahmin edilir. Orhun yaz覺s覺 zeki insanlar覺 yaz覺s覺, Latinde olduu gibi her harfi yazmaa gerek g繹rmemi atalar覺m覺z. Asl覺nda Arabca'da, 襤branice'de ve bir 癟ok yaz覺 sisteminde 羹nl羹ler her zaman yaz覺lmaz. Latin abecese 羹nl羹 羹ns羹z her harfi yaz覺ld覺覺 ender yaz覺lardand覺r.

      Sil
  5. Hocam 繹ncelikler 癟al覺malar覺n覺zda baar覺lar diliyorum, kal覺n ve ince 羹nl羹 ayr覺m覺n覺 basit癟e bir 繹rnekle a癟覺klayabilir misiniz?

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Eer bir sessizden 繹nce a/覺/o/u geliyorsa o sessizin kal覺n覺, e/i/繹/羹 geliyorsa incesi yaz覺l覺r. rnein "araba" daki R ve B kal覺n olmal覺; "erik" teki e ve k ince olmal覺.

      Sil
  6. ellere sal覺k 癟ok deyerli buras覺,g羹ney azerbaycandan t羹rkiyeye uurlar.teekk羹r

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. ok teekk羹rler. G羹ney Azerbaycan'a buradan selamlar sevgiler.

      Sil
  7. Hoca'm 癟ok teekk羹r ederim bulunmaz bir eser haz覺rlad覺覺n覺z i癟in. Zaman zaman sizin alfabenizi soru haz覺rlarken kullan覺yorum. Bu y覺l liselere giri s覺navlar覺na haz覺rlanan 繹rencilere de sizin bu alfabenizi 繹rettik. Hatta bu y覺l MEB benzer soru yay覺nlarken bu soruyu 繹rnek alarak soru haz覺rlad覺.Bundan sonraki 癟al覺malar覺mda da sizin bu fontu kullanmay覺 d羹羹n羹yorum. Hakk覺n覺z覺 helal edin!

    Yan覺tlaSil
  8. oooooooooooooook g羹zel faydal覺 olmu

    Yan覺tlaSil
  9. Hocam benim bildiim kadar覺 ile eski T羹rk癟ede iki tane sesli harf ve iki tane sessiz harf yan yana gelemez 癟羹nk羹 bu dilin bir kural覺, ama burda 癟ift 羹ns羹zleri g繹rd羹m ve kafam kar覺t覺, bu kural覺 tam olarak anlat覺p bu mevzuyu tam olarak a癟覺kl覺a kavuturabilir misiniz ?

    Yan覺tlaSil
  10. Hocam, 羹nl羹leri ne zaman kullaniyoruz, ne zaman kullanmiyoruz?

    Yan覺tlaSil
    Yan覺tlar
    1. Madde 7: http://www.tamga.org/2015/04/gokturk-harflerini-kullanm-klavuzu.html

      Sil