30 Ocak 2015 Cuma

KökTürük Abecesi


Bu tabloda kutuplu sessizler hem kalın hem de ince hâli olan sessizlerdir. Kutupsuz sessizleriŋ ise kalını incesi yoktur. Çift sessizler içlerinde iki sessiz barındırırlar.
Çoğu arkadaşımız nazal ŋ 𐰭 yi yazmak için ñ kullanıyor ama bu yaŋlıştır. ñ = ny/yn harfine karşılıktır (İspanyoncada Siñor uŋ Sinyor okunması gibi). Bilimsel literatürde nazal ŋ = kef-i nun = gėŋizcil ŋ harfi ŋ ile yazılır, ñ ile değil; ñ = 𐰪 harfine karşılıktır.
ŋ kutupsuz sessizdir; ng şeklinde bir çift sessiz değildir; herkes bu yaŋılgıya düşüyor. Aynı şekilde ñ (ny/yn) de kutupsuz sessizdir; ny şeklinde çift sessiz değildir. Bakıŋız:
http://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/1946-published.pdf (ilk sayfada Öz bölümü)
http://www.tekedergisi.com/Makaleler/1770739505_1sertkaya.pdf (2. sayfa b) maddesi, 3. sayfada e) maddesi ve 4. sayfada h) maddesinden soŋraki paragrafta "Bu mukayeseli imlâlarda da görüleceği üzere ny çift ünsüz değil, tek bir sestir.")

14 Ocak 2015 Çarşamba

Köktürükçe Bilekliklerim

Göktürkçe yazılı bir bileklik yapmak 15 yıldır hayâlimdi. Geçmişte deri üzerine yazma denemeleri yapmış olsam da artık silinmeyen bir metal üzerine yapmak istiyordum. Ne yazık ki bunu tek başıma başarmam mümkün değildi. Ta ki sayın Bora Bey ve değerli eşi Dilek Hanıma rastlayana kadar, kendileri gerçek bir san'atkâr. Şimdiye kadar baŋa 16 bileklik ve 3 kolye ucu yaptılar.
 

İlk Bileklik
İlk bileklik tasarımında Bilge Kagan'ıŋ meşhûr sözünü kullandık:
Türük, Oguz begleri, budun eşidiŋ! Üze teŋri basmasar, asra yir telinmeser, Türük budun, iliŋin, törüŋin kem artatı, udaçı erti? Türük budun ertin, ökün!
Türk, Oğuz beyleri, milleti işidiŋ! Üstte gök basmasa, altta yėr delinmese, Türk milleti, ülkeŋi, töreŋi kim bozabilir, yıkabilir? Türk milleti vazgeç, pişman ol!
3 boyutlu tasarımı
  
 
  
Ve gerçek ürün:
 
 

İkinci Bileklik
Şimdi işi daha da ilerlettik. Ben Orkun abidelerinde eŋ beğendiğim sözleri topladığım bir metni Bora Beye gönderdim, o da bilekliğe döktü.
Hazırladığım metniŋ sayısal ortamdaki hâli:
Tengri küç birtük üçün akangım kagan süsi böri teg ermiş, yagısı koyn teg ermiş. Tengri yarlıkaduk üçün illigig elsiretmiş, kaganlıgıg kagansıratmış, yagıg baz kılmış, tizligig sökürmiş, başlıgıg yükündürmiş. Türük, Oguz begleri, budun eşiding! Üze tengri basmasar, asra yir telinmeser, Türük budun, ilingin, törüngin kem artatı, udaçı erti? Türük budun ertin, ökün! Akangımız, eçümiz kazganmış budun atı küsi yok bolmazun tiyin Türük budun üçün tün udımadım, küntüz olurmadım. Yalang budunıg tonlıg, çıgayn budunıg bay kıldım, az budunıg öküş kıltım. Igar illigde, ıgar kaganlıgda yeg kıldım. Tört buluñdakı budunıg kop baz kıldım, yagısız kıldım. Kop mana körti. Körür közüm körmez teg, bilir biligim bilmez teg boldı.
Taŋrı güç verdiği için babam kaganıŋ ordusu kurt gibiymiş, düşmanı koyun gibiymiş. Taŋrı buyurduğu için ülkelileri ülkesiz komuş, kaganlıları kagansız komuş, düşmanları itaatkâr kılmış, dizlilere diz çöktürmüş, başlılara baş eğdirmiş. Türk, Oğuz beyleri, milleti işidiŋ! Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, Türk milleti, ülkeŋi, töreŋi kim bozabilir, yıkabilir? Türk milleti titre, kendiŋe gel! Babamızıŋ, amcamızıŋ kazandığı milletiŋ adı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım. Çıplak milleti elbiseli, fakir milleti zengin kıldım, az milleti çok kıldım. Başka ülkelerden başka kaganlardan daha iyi kıldım. Dört taraftaki milleti hep tabi kıldım, düşmansız kıldım. Hepsi bana itaat etti. Görür gözüm görmez gibi, bilir bilgim bilmez gibi oldu.

Bu bilekliğiŋ yapım aşaması:

Soŋraki Üç Bileklik
Tengri küç birtük üçün akangım kagan süsi böri teg ermiş, yagısı koyn teg ermiş. Tengri yarlıkaduk üçün illigig elsiretmiş, kaganlıgıg kagansıratmış, yagıg baz kılmış, tizligig sökürmiş, başlıgıg yükündürmiş.
Taŋrı güç verdiği için babam kaganıŋ ordusu kurt gibiymiş, düşmanı koyun gibiymiş. Taŋrı buyurduğu için ülkelileri ülkesiz komuş, kaganlıları kagansız komuş, düşmanları itaatkâr kılmış, dizlilere diz çöktürmüş, başlılara baş eğdirmiş.


Türük, Oguz begleri, budun eşiding! Üze tengri basmasar, asra yir telinmeser, Türük budun, ilingin, törüngin kem artatı, udaçı erti? Türük budun ertin, ökün!
Türk, Oğuz beyleri, milleti işidiŋ! Üstte gök basmasa, altta yer delinmese, Türk milleti, ülkeŋi, töreŋi kim bozabilir, yıkabilir? Türk milleti titre, kendiŋe gel!

Akangımız, eçümiz kazganmış budun atı küsi yok bolmazun tiyin Türük budun üçün tün udımadım, küntüz olurmadım.
Babamızıŋ, amcamızıŋ kazandığı milletiŋ adı yok olmasın diye Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım.

Bu üç bilekliğiŋ toplu resmleri: