30 Aralık 2014 Salı

Eski Uygur Ürüŋ Başı ve Yazısı

Her hakkı saklıdır.

KökTürükleri 745'de yıkan Uygurlar 840'lara kadar KökTürük yazısını kullanmağa devam étmişlerdi. Daha soŋra, yatay yazılan Soğd yazısını alıp değiştirerek 850'lerde dikey şekilde kullanmağa başladılar. Araştırmalarımda gördüğüm Uygur ürüŋ baş tablolarında üsügler (harfler) o dönemiŋ hattı kullanılarak hazırlandığından aŋlaşılmakta zordu. O üsügleri matbaa harfleriyle hazırladım.  Araştırmalarımda bulabildiğim çoğu tablolar Uygur üsügleriniŋ İngilizce transliterasyonunu vėrdiği için Türkçe ses karşılıklarını bulmakta başlarda zorlandım. Moŋgolistan'da ve Turfan bölgesinde yıllarını geçirmiş, eski metinleri okumuş deŋeyimli akademisyen Mehmed Levend Kaya'nıŋ da yardımıyla Türkçe ses karşılıklarını içeren aşağıdaki tabloyu hazırlayabildim.

Örnek Uygur yazıları:

15 yorum:

  1. Harika ! Etkileyiciiiiii

    YanıtlaSil
  2. Çalışmalarınız çok güzel. Bunun da fontunu yapmayı düşünüyor musunuz?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bunuŋ fontunu Moŋğollar zaten yapıyor. Eski Uyğur yazısı bugünkü Moŋğol yazısınıŋ kökenini oluşturuyor.

      Sil
  3. bu yazıyı anlatan öğreten bir kitap eser var mı peki ?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Eski Uygurca rastlamadım. Fakat Moŋgolcayı öğreten güncel kitaplar var.

      Sil
  4. Eski Uygurca Klavye ve font hazırlama imkanınız var mı?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Eski Uygurcadaki hatt kullanılarak Monğol fontları zaten yapılmış. İnternette de Mongolca çevrimiçi klavyeler var.

      Sil
  5. Hocam bu öz Uygur Alfabesi mi yoksa Moğol alfabesinin uyarlanmış şekli mi

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bu eski Uygur abecesi. Uygurlar bu abeceyi Soğdlardan aldı. Mongollar ise bu abeceyi eski Uygurlardan aldı.

      Sil
  6. Muhteşem süper harikulade olağanüstü Maşallah

    YanıtlaSil
  7. mən Iran`danam instagranda öğrətmənlər gününü kutlayan bir bildirinin üzərində əski uyğurca hərfləri ilə yazılmış təbrikdən arayıb sizi buldum. buna çox sevindim. çok zamandan bir sorum var idi. bu harfleri necə yazırlar. guya siz bunu çözmüşsünüz. ancaq çox ileriden Arminius vamberi Qutadgu biligi bu harflərlə çap etmiş. o necə yazmiş, onun yazdığı sağdan sola dır ve yazının dişləri də yuxarı dır. email: dilakhtaran@gmail.com

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Öğretmenler günü kutlama mesajı: http://www.tamga.org/2021/11/ogretmenler-gunumuz-kutlu-olsun.html
      Uygurlar bu yazıyı Soğd'lardan almıştır. Soğdlar yatay ve sağdan sola yazarlardı (Arabca gibi). Uygurlar bazı harfler ekleyerek bu yazıyı yukarıdan aşağı ve sütunlar soldan sağa gidecek şekilde yazdılar. http://www.tamga.org/2020/10/tarih-boyunca-toruk-boylarn-kullandklar.html adresindeki Uygur bölümünü okuyun.
      Kutadgu Bilig'in 3-4 kopyası var, bunlardan sadece biri Uygur harfleriyle, diğerleri Arab harfleriyle yazılmıştır.

      Sil