KökTürük Adı Hakkında

Tarihte Göktürkler (asıl söylenişiyle Kök Türük) [yükseliş dönemi 551-572, zayıflama dönemi 572-680, tekrar yükseliş dönemi 680-734, yıkılış dönemi 734-745] olarak bildiğimiz atalarımız yazıtlarda kendilerine hep Türk démişlerdir. 840 yılından öŋce yazılmış ya da dikilmiş ve bugüne kadar keşfédilmiş yüze yakın anıtıŋ içinde sadece bir kez Kök Türük kelimesine rastladım. O da Köl Tigin yazıtı doğu yüzü, 3üncü satırdadır. Bilge Kagan, 47 yaşında (27 Şubat 731'de) kaybéttiği kardeşi Köl Tigin (ağabeyi Bilge Kagan'dan bir yaş küçüktür) aŋısına diktirdiği yazıtıŋ doğu yüzüne, ataları Bumın Kagan ve İstemi Kagan'ıŋ devleti nasıl kurup Türkleri düzene soktuğunu aŋlatmayla başlar. Dört bir yanla savaşarak doğuda Kadırkan ormanından, batıda Temir Kapı'ya kadar sahipsiz ve teşkilatsız olan Kök Türükleri tanzim éttiğini aŋlatırken "Ekin ara idi oksız Kök Türük ança olurur ermiş" (İkisiniŋ arasında sahipsiz ve teşkilatsız Kök Türük'ler öylece otururlarmış) cümlesini kullanmıştır. Burada kendi milleti için Kök Türük kullandıktan soŋra aynı milleti için Türk kelimesi kullanmaya devam étmiştir. Bunuŋ haricinde okuduğum anıtlarıŋ hiçbirinde Kök Türük kelimesine rastlamadım.
Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yéğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir. Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.
Uygurlar 745'de Göktürkleri yıktıktan soŋra 840'lara kadar Göktürk abecesini kullanmağa devam étmişlerdir. Uygurlar daha soŋra Soğdlarıŋ abecesini kullanmağa başlamışlardır. Bu abece de bugünkü geleneksel Moŋğol yazısınıŋ ilk hâlini teşkil étmektedir.
Tuğrul Çavdar

30 Aralık 2014 Salı

GökTürkçe Fontlarım

Her hakkı saklıdır 2017. Kaynak göstermek şartıyla kullanabilirsiŋiz.
Soŋ Güncelleme: 27/9/2018
1988 yılından bu yaŋa KökTürük abacasıyla ilgileniyorum. Hep elle yazdığım KökTürükçeyi bilgisayarda da yazma isteğiyle, 1996, 2004, 2007 ve 2017 yıllarında olmak üzere dört ayrı Göktürkçe font yaptım. Daha soŋraları da defalarca bu fontları daha iyi ve kolay kullanılabilecek şekilde güncelledim. Göktürkçe severlere ücretsiz sunuyorum.

(Eski yöŋtem, donanımsal klavyeden harfler girilebilir ama harfler soldan sağa ilerler)

(Yeŋi yöŋtem, sanal klavyeden harfler girilebilir ve harfler sağdan sola ilerler)
Detaylı bilgi için bakıŋız: Bilgisayarda Göktürkçe Yazmak

  1. KökTürük 1996 fontu Radloff'uŋ fontundan esinlenerek 1996 yılında yaptım; sanki kesik uçlu kalemle yazılmış hissini verdim. Bu fontu bilgisayarda tasarlamak tam bir ayımı aldı. YAPILMIŞ İLK GÖKTÜRKÇE FONTTUR. Geçen yaklaşık 20 yıl içerisinde bu font internette bayağı yayılmış, ve şu aŋ başkaları tarafından sıkça kullanıldığını, resmler, duvar kağıdları, döğmeler, takılar, tişörtler, kupalar yapıldığını görüyorum :-)
  2. KökTürük 2004 fontunu rahat okunabilecek Arial fontuna beŋzetmeğe çalıştım. Bu fontuŋ da bilgisayarda tasarımı 2004 yılında bir ayımı almıştı. 
  3. KökTürük 2007 fontunu, hatt san'atıyla eskiden beri meşgul olduğum Çince-Japonca-Korece'de (CJK) kullanılan fırça hattına (Kai-Shu) beŋzetmeğe çalıştım. 2007 yılında tasarlamıştım. Çizimlerimi fonta çevirmede Gökbey Uluç yardımcı oldu.
  4. KökTürük 2017 fontu (detaylı bilgi: http://kok-turk.blogspot.com.tr/2015/07/gokturkce-hatt-calsmas.html)
  5. http://kok-turk.blogspot.com.tr/2016/08/gokturkce-el-yazm-2016.html
  6. http://kok-turk.blogspot.com.tr/2016/08/gokturkce-hatt-calsmam-2008.html

KökTürük 2007 fontunuŋ tasarımını:

KökTürük 2017 fontunuŋ tasarımını:

Bilge Kagan Yazıtı


Сергей Ефимович Малов'dan (1951)
 
 
 
 
 
Сергей Ефимович Малов, Памятники древнетюркской письменности Монголии и Киргизии. М. Л., 1959.
Sergey Yefimoviç Malov, Moğolistan ve Kırgızistan'da Eski Türk Yazıtları, Moskova-Leningrad, 1959.

Türk Yurtları

1. Türkiye ... 2. KKTC ... 3. Azerbaycan ... 4. Kazakistan... 5. Özbekistan... 6. Türkmenistan... 7. Kırgızistan... 8. Altay Özerk Cumhuriyeti... 9. Hakas Özerk Cumhuriyeti... 10. Tannu-Tuva Özerk Cumhuriyeti... 11. Tataristan... 12. Başkırdistan... 13. Çuvaşistan... 14. Doğu Türkistan... 15. Dağıstan... 16. Çeçen-İnguş... 17. Kabardey-Balkar Özerk Cumhuriyeti... 18. Karaçay-Çerkes Özerk Cumhuriyeti... 19. Abhazya Özerk Cumhuriyeti... 20. Acar Türkleri... 21. Ahıska Türkleri... 22. Kırım Türkleri... 23. Kerkük Türkleri... 24. Azeri Türkleri... 25. Horasan Türkleri... 26. Afganistan Türkleri... 27. Tacikistan Özbekleri... 28. Doğu Sibirya Türkleri... 29. Tobol Türkleri... 30. Tatar Türkleri... 31. Başkurd Türkleri... 32. Mişer Türkleri... 33. Nogaylar... 34. Stavropol Türkmenleri... 35. Gagavuz Türk Özerk Cumhuriyeti... 36. Balkan Türkleri.

Eski Uygur Yazısı

KökTürükleri 745'de yıkan Uygurlar 840'lara kadar Göktürk yazısını kullanmağa devam étmişlerdi. Daha soŋra, yatay yazılan Soğd yazısını değiştirerek 850'lerde dikey şekilde kullanmağa başladılar. Cengiz Han'ıŋ emriyle, Moğollar da Uygurlar'dan 1204'te bu abacayı alıp kullanmağa başladılar.

Tonyukuk Robot Kolu

Yüksek lisans tezimde robot kolu yapmıştım (1994-1997). Çalışmanıŋ mekanik, elektronik ve yazılım ayağı vardı. O zamanlar nesneye yöŋelik programlama dilleri yoktu. İlkel derleyicilerde kod yazıyorduk. Mekanik ve elektronik yapısını tasarlayıp gerçekledikten soŋra, robotuŋ bilgisayardaki arayüzünde tüm ikonları, bevelleri, panelleri kendim tasarlamıştım. Arayüzde KökTürükçe'de kullanmak istedim ve herbir KökTürük harfini piksel piksel bir başlık (header) dosyasında tasarladım. Harfleriŋ tasarımı bir haftamı almıştı. Artık Turbo C'de Göktürkçe yazabiliyordum (1995).

Tonyukuk Yazıtı

Bilge Kagan, Köl Tigin aŋıtınıŋ içeriğini Köl Tigin'iŋ vefatından soŋra yazmış ve Köl Tigin'iŋ yeğeni Yollıg Tigin'e taşa kazdırarak Köl Tigin aŋıtını 1 Ağustos 732'de diktirmiştir. Soŋra Bilge Kagan kendi aŋıtınıŋ içeriğini yazmış; kendisiniŋ 51 yaşındayken (25 Kasım 734'te) zehirlenmesinden soŋra Yollıg Tigin, yazısını yine taşa kazımış, Bilge Kagan aŋıtı haline getirmiş ve 22 Haziran 735'de dikmiştir.3.75 x 1.22 x 1.32 m ebadındadır. Her iki yazıt da Orhun ırmağı ve Koşo Çaydam civarındadır ve aralarında yaklaşık bir km mesafe vardır.
Tonyukuk aŋıtı ise bu aŋıtlardan öŋce 725 yılında dikilmiştir. Bilge Kagan'ıŋ kayınpederi olan Tonyukuk 60 yaşlarında (Bilge Kagan'ıŋ saltanatınıŋ başlangıcına denk gelir) kendi aŋıtınıŋ dikileceği Yukarı Tola vadisinde inzivaya çekilerek hatıralarını yazmıştır. 725 yılında vefatından öŋce bu hatıralar daha soŋra taşa kazınarak abideye dönüştürülmüştür.

Birinci Taş
Batı yüzü:

Doğu yüzü:

Güney yüzü:

Kuzey yüzü:
 

Göktürkçeniŋ Görünümünü Çince, Japonca, Korece'ye Beŋzetenlere...

Çoğu kişi karışık gördüğü her yazıyı ya Çince'ye ya da Japonca'ya beŋzetiyor. Aşağıda farkı göstermek için 10 dilde hazırladığım kartvizitimiŋ 5 dillik bölümünü veriyorum. Çince'de harf yoktur, ideogram vardır. Halbuki KökTürükçe harflerden oluşur.

Göktürk Paraları

KökTürük parası. İçindeki kare delikle o dönemleriŋ Çin parası formunda yapılmış. Paraların arkasındaki simgeye dikkat ediŋiz.